یک زن آزاد یک جامعه‌ آزاد

2011-12-30T16:18:00.001+01:00

ایستگاه‌ قطار / محمد محمدی

حرکت آرام عقربه‌هایِ‌ ساعتِ زنگ گرفته‌ ی روی دیوار به‌ کندیِ گذشت این زمان دشوار افزوده‌ است و هر تیک تاکش بنظر می رسد که‌ ساعت ها و یا شاید هم سالها به‌ طول بینجامد. زمان اینجا ایستاست، چون از حس ناشناخته‌ آدم های اینجا الهام گرفته‌ است. حتی ایستا بودن را می توان در نفس های خسته‌ این سیاه‌ پوشان حس کرد که‌ گذر زمان تنها در دو حالت برای آنها معنی و تجلی پیدا می کند. زمانی برای خواب و زمانی برای کار. اینجا بیشتر وقت ها ساکنانش فراموش می کنند که‌ طلوع آفتاب مژده‌ بخش و شادی آور، روشنایی بخش و نشان جاودانگی است، چون در وقت طلوع همه‌ غرق در کابوسهای شبانه‌ای هستند که‌ ساعتش به‌ ساعت های مفید روز افتاده‌ است. صبحانه‌ ساعت 3 بعدازظهر و ناهار و شام در ساعت ده‌ شب صرف می شود. شاید بی معنی نباشد که‌ ساکنان این شهر را خفاشان شب نامیده‌اند. اینجا حتی فصلهای سال هم هر از گاهی بی وعده‌ به‌ خانه‌های کوچک این آلونک نشینان سرک می کشند و تابستانشان را زمستان و پاییزشان را بهاری می کنند. رنگ ها بیشتر خاکستری مایل به‌ تیره‌ هستند، و اگر بخت یار باشد چند صباحی از برکت زمستان بد یُمنش رنگ سفید را هم تجربه‌ خواهند کرد.

*********

به‌ لحظات آخر کار که‌ می رسد در دقیقه‌ چند بار به‌ ساعت زنگ گرفته‌ روی دیوار که‌ تعین کننده‌ نبضهای شریان زندگی اوست، نگاهی می اندازد، تا تک تک ثانیه‌های نزدیک شدن به‌ ساعت "یک" را دقیقاً رصد کرده‌ باشد، مبادا از آخرین قطار جا بماند. آخرین قطار شب ساعت "یک و ده‌ دقیقه"‌ حرکت می کرد و می بایستی امید در پنج دقیقه‌ لباس های کارش را عوض می کرد و خود را به‌ ایستگاه‌ راه‌ آهن که‌ در پنج دقیقه‌ای محل کار او بود، می رساند! هیچگاه‌ سر وقت به‌ قطارش نمی رسید بهمین دلیل فاصله‌ میان محل کار و ایستگاه‌ را می دوید.

هنوز نصیحت آن پیرمرد خوش مشرب را که‌ پنج سال پیش با او همسفر بود فراموش نکرده‌ بود: «اول؛ مشروب زیاد نخور و اگر امکان دارد اصلا آن را نخور. دوم؛ هیچگاه‌ دنبال قطار ندو چون قطارها اینجا اصلاً نمی ایستند و مطابق زمان داده‌ شده‌ حرکت می کنند. سوم؛ سعی کن تعداد دوستانت از انگشت دستانت زیادتر نشود. اینجا نمی توان به‌ همه‌ کس اعتماد کرد بخصوص زمانی که‌ خانواده‌ هم تشکیل داده‌ باشید و اینکه‌ اگر بچه‌ دار شدی سعی کن در حاشیه‌ شهر و شهرک های کوچک زندگی کن. انسان های گرگ نما اینجا زیادند و آدمی بایستی خود را از ضربه‌های نامرئی شان محافظت کند.

نصیحت اول به‌ خودی خود قابل اجرا بود چون اصلاً اهل مشروب نبود. نه‌ اینکه‌ به‌ خاطر اعتقاد مذهبی آن را ننوشد بلکه‌ صرفاً بخاطر سالم زیستن و خطراتی که‌ الکل می توانست برای بدنش داشته‌ باشد. نصیحت دوم هم خیلی زود برایش تجربه‌ شد، اما سومی برایش سخت بود. امید آدمی بسیار اجتماعی بود و بخاطر حرفه‌اش می بایستی در اجتماع زندگی کند. بیشتر وقت هایش را صرف مسافرت و انسان شناسی و جامعه‌ شناسی می کرد و بهمین خاطر با آدم های زیادی آشنا می شد. این آشنایی در آغاز به‌ او نیرو وتوان بیشتری می داد که‌ بیشتر موضوعات مورد علاقه‌اش را دنبال کند. اما بعدها انتظارات طرف مقابل یکی پس از دیگری او را ناامید و کنج نشین کرد، به‌ گونه‌ای که‌ از فیس بوک خارج شد و ایمیل و شماره‌ تلفنش را تغییر داد. هیچگاه‌ به‌ مسئول بودن در برابر اطرافیانش به‌ این جدی و به‌ آن شدت توقع، فکر نکرده‌ بود. دوستی های او بیشتر به‌ دوستی خاله‌ خرسه‌ شبیه‌ بود. هرکی به‌ او می رسید دست نوازشی بر سرش می کشید و او را با اهرم "تجربه‌ بیشتر" در چنین جامعه‌ای و یا "سن و سال" بیشتر و یا "درک بهتر" از شرایط کنونی، زیر فشار قرار می داد، به‌ گونه‌ای که بعد از مدتی متوجه‌ شده‌ بود خودش را گم کرده‌ است و از اصل موضوعات دور شده‌ است. دیگر نیازی نبود سوژه‌هایش را در جامعه‌ دنبال کند بلکه‌ خود سوژه‌ای مناسب از دوگانگی و خودیابی شده‌ بود. احساس خود دوستی وخودباوری ومنیت گرایی ریشه‌اش آنقدر عمیق بود که‌ به‌ تنهایی نمی توانست از عهده‌اش برآید. چون مطابق معیارهای انسان شناسی اگر یکی از رفتارهای خود را غلط می دید، نمی توانست درست روی آن تمرکز کند و برای کنار گذاشتنش کاری انجام دهد. در یک واژه‌ با تمام اطلاعت مفیدی که‌ از علم انسان شناسی داشت او نمی توانست به‌ خود کمک کند، بهمین خاطر خود را به‌ یک روانپزشک سپرد.

روزهای تراپی با دکتر آلمانی بسیار خوب پیش می رفت، البته‌ برای دکترش بسیار سخت بود چون با کسی کار می کرد که‌ خود همه‌ مشکلاتش را می شناخت. گفتگوی آنان بیشتر به‌ یک مناظره‌ شبیه‌ بود. اگرچه‌ امید از مشکلات خودش می گفت اما گاهی هم نظرات کارشناسانه‌ هم می داد بگونه‌ای که‌ ساعت ها با دکترش درباره‌ یک تئوری انسان شناسی بحث می کرد. این هم کلامی برای او خوب بود و او را بیشتر یاد روزهای خوب دانشگاه‌ می انداخت که‌ با استاد و هم کلاسی هایش جدل می کردند. دکترش می دانست که‌ فقط تلنگری لازم است تا امید به‌خود آید و از این بلا و کابوسهای شبانه‌ نجات پیدا کند. این تلنگر در یکی از جلسه‌های تراپی پیش آمد. درست زمانی که‌ برای دکتر از حس بوجود آمده‌ در درونش گفت از اینکه‌ فکر می کند عاشق شده‌ است. عشق برای او در آن زمان بهتر از هر مسکن و مرهمی شفا بخش بود چون سراپای او نفرت و وحشت از آدمی بود. او به‌ جایی رسیده‌ بود که‌ آدمیت را نامیمون و موجودی ناخوشایند می دید. آنقدر به‌ اعماق وجود آدمی فرورفته‌ بود که‌ ذهنیت او را به‌ کلی تغییر داده‌ بود. دکترش این جمله‌ نیچه‌ "که‌ هرچه‌ به‌ عمق زندگی بنگری به‌ همان اندازه‌ زجر می کشی" را بارها در جلسات تراپی برای او بازگو کرده‌ بود. اینکه‌ انسان در ظاهر موجودی شناخته‌ شده‌ و زیباست، اما در باطنش، در احساساتش، در رفتار و کردارش، و در نحوه مراوداتش، خلاف آن همه‌ زیبایی ، قدرت و فهم و شعور است. عشق به‌ انسانی دیگر معادله‌ تنفر از آدمی را در او ریخته‌ بود. این عشق آن زمان فقط برای یک نفر بود و می توانست برای دیگری بوجود بیاید. زمانی دکترش این معادله‌ را برای او بیان می کرد او اعتراف کرد که‌ در تمام آن مدت عشق به‌ مادرش را با وجود اینکه‌ سالهای زیادی است او را ندیده‌ از دست نداده‌ است و هنوز به‌ همان اندازه‌ "سالهای باهم بودن" به‌ او عشق می ورزد. این تغییر و این کشف برای بهتر شدن حال او بسیار مفید بود.

استرس لحظه‌های آخر همراه‌ با خستگی روزی پرکار، دل مشغولی های این روزها، همه‌ با هم گاهی چنان روی رگ های عصب گردنش اثر گذاشته‌ بود که‌ بعضی روزها از شدت درد پشت گردن، مجبوراً ساعتها روی کاناپه‌ غرق در رویاهایش دراز می کشید، رویاهایی که‌ برای او مانند سریال های تلویزیونی هم شده‌ بودند. قسمتی از آن را امروز می دید و قسمت دیگرش را فردا و پس فردا. گاهی هم شبیه‌ اینکه‌ بازپخش شده‌ باشد یک قسمت آن را چندین بار می دید.

اوائل در محل کارش مطابق معمول در جواب سوال هایی که‌ از او می شد نظرات و آرای خود را هم بیان می کرد. انگار فضولی وجه‌ مشترک تمام آدمها در هر نقطه‌ و مکانی است. او می دانست که‌ پشت سر گویی، دروغ، فرار از مسئولیت و ... تنها مختص شرقی ها نیست بلکه‌ درصد کمی از غربی ها هم از چنین فرهنگ غلطی اما نه‌ بشدت شرقی ها برخوردار هستند. شاید مسئله‌ نظم، توسعه‌ و پیشرفت فکری و فرهنگی، دیدگاه‌ انسانی این دو نقطه‌ از جهان را ازهم متمایز می کرد که‌ اکثریت غربی ها ازاین قاعده‌ مستثنا بودند. بعدها این گونه‌ نظرات در پیشرفت کارش تنش درست می کرد. مجبور بود موضوعی بسیار ساده‌ و انسانی را چندین بار برای طرف مقابل شرح دهد و هربار با نظر مخالف بدون ادله‌ روبرو شود. او از آرمانهای انسانی می گفت و طرف مقابلش هم از لذات شهوانی، او از بعد انسان شناسی و زیباشناسی آدم ها می گفت و طرف مقابل از بعد بیهودگی و مادی زندگی آدم ها. کار بجایی رسیده‌ بود که‌ مدت ها در تصورات ذهنی اش نسبت به‌ آدم ها دچار شک و تردید شده‌ بود و با تردید، حتی به‌ اطرافیانش نگاه‌ می کرد. گویا کمال همنشینی در او هم اثر کرده‌ بود. وقتی تلفنی با دوستانش حرف می زد و با آنان بحث می کرد خیلی زود رنجور می شد و گاهی هم شدت پرخاشگری اش طرف مقابل را می رنجاند!

از واژه‌های استفاده‌ می کرد که‌ برای آنها غییر قابل باور بود، این ادبیات، آن ادبیات پاک و با احترامی نبود که‌ همیشه‌ مایه‌ غرور او حتی در تنش ها و بحث های سیاسی، می شد. آن زمان بدترین برخوردها را با بکار بردن بهترین و محترم ترین واژه‌ها جواب می داد. در بکار گرفتن واژه‌ها حتی به‌ نسبت سنگینی و جایگاه‌ دقیق واژه‌ توجه‌ می کرد. خوب فکر می کرد و بعد حرف می زد. شعارش این بود که‌ گفته‌های آدمی به‌ اسم او ثبت خواهند شد. لازم نبود این آدم شخصیت بزرگ یا فردی سیاسی باشد، حتی یک انسان معممولی مشمول این معادله‌ قرار می گرفت. او می گفت: هر آدمی حتی در میان گروه‌ کوچکی هم شده‌ باشد تاریخی نوشته‌ و نانوشته‌ شده‌ به‌ جا می گذارد. پس چه‌ بهتر که‌ آینده‌گان و اطرافیان از او به‌ نیکی یاد کنند.

از کار و شرایط کنونی اش اصلا راضی نبود اما اجباراً به‌ این کار تن داده‌ بود، تا حداقل زمان را بیهوده‌ صرف نکرده‌ باشد و درآمدی برای امرار معاش داشته‌ باشد. از چاپ آخرین کتابش دقیقا 6 سال می گذشت و دیگر به‌ نویسنده‌ای بی نام و نشان تبدیل شده‌ بود. هرچند این بی نام و نشانی گاهی وقت ها روحش را تسکین می داد. حداقل در اینجا کسی او را نمی شناخت و این ناشناختگی خود از بار مسئولیتی که‌ خود به‌ خودش محول کرده‌ بود می کاست. مسئولیت جدید او در این جامعه‌ غریب، تامین مایحتاج زندگی روزمره‌ و استقلال مالی بود. این جامعه‌ خود روشنفکر، دانشمند، مهندس، ادیب وکارشناس زیاد داشت و سهم امثال او که‌ نه‌ فرهنگی و نه‌ سنتی با آنها هم خوانی نداشتند، تنها برآمدن از پس مسئلویت های شخصی بود.

در آغاز هم با این طرز فکر شدیداً مخالف بود و سعی کرد در جامعه‌ جدیدش مفید باشد. سعی کرد از امکانات و استعداهای اینجا به‌ خوبی استفاده‌ کند. برای این کارش ده‌ها مورد، دلیل و برهان داشت. او نمی توانست مانند آن قاضی دادگاهی که‌ امروزه‌ کارش حمل و نقل مسافران شده‌ است، باشد. او نمی توانست مانند آن دندانپزشک ماهری باشد که‌ گوشه‌ دکه‌، ساعت های مفید خود را صرف حساب و کتاب با مشتریانش می کند. او می دانست که‌ اینجا این امکان برای او و هر آدمی دیگر، نه‌ بطور صدرصد یکسان، اما در حدی بسیار نرمال وجود دارد که‌ خود و اندیشه‌ها و توانایی هایش را ابراز کند و آنها را پرورش دهد. او می خواست فردی مفید برای خود و جامعه‌ای باشد که‌ در آن مسئولیت پذیری از اساس مشخصه‌ انسان بودن است. قواعد آنجا که‌ نظم و انضباط خاص خودش را داشت او را که‌ فردی منضبط بود، بیشتر و بیشتر ترغیب می کرد. اما به‌ مرور زمان به‌ این واقعیت رسید که‌ فرهنگ و سنت آنقدر در وجودش ریشه‌ دوانده‌ است که‌ نمی تواند در مدت زمانی کوتاه‌ آنها را بخشکاند. اینکه‌ او ادعا می کرد از قشر طبقه‌ متوسط شهری است، آدمی است که‌ مطالعه‌ زیاد داشته‌ است، آدمی است که‌ به‌ تغییر و پیشرفت فکری و نظری ایمان دارد، آدمی سنت شکن و نواندیش بوده‌ است، وقتی چنین شخصی هنوز ریشه‌ تعصب، خرافات و سنت در وجودش هست، پس وای به‌ حال آن کسی که‌ به‌ چنین فلسفه‌هایی اعتقاد داشت. اینجا بود که‌ ناامیدی در او ریشه‌ دواند. برای چنین شخصی که‌ همیشه‌ از دید جامعه‌اش و براساس نوع رفتار و کردار خودش خلاف مسیر عموم حرکت کرده‌ است هنوز درگیر آن فرهنگ و سنت باشد امیدی به‌ تغییر و بهتر کردن وضع نبود. بیشتر از این ناامید شد که‌ او خود را دکتری دیده‌ که‌ توانسته‌ است مرهم دردها و آلام بیماران فکری جامعه‌اش باشد، اما این دکتر خود نیز از آن بیماری رنج می برد.

عجله‌ داشت تا خستگی اش را در نگاهی مهربان فراموش کند. شش ماهی بود که‌ با او همسفر بود. اوائل بسیار ساده‌ از کنار موضوع می گذشت و اصلاً هم دوست نداشت بر خلاف حرفه‌اش در کار دیگران فضولی کند. بسیار ساده‌، دو نفر که‌ هر دو در یک ایستگاه‌ همسفر و به‌ احتمال بسیار زیاد در یک خیابان کار می کردند هر شب بعد از اتمام کار تا خانه‌ همدیگر را بدون آنکه‌ در طول این شش ماه‌ یک کلمه‌ بین آنها رد و بدل شده‌ باشد، همراهی می کردند. کلاهی مشکی بر سر داشت. تابستان موهای ژولیده‌ سیاهش که‌ بشکلی سحر آمیز بافته‌ شده‌ بود، بیشتر توجهش را جلب می کرد. نوع بافت موهایش بگونه‌ای بود که‌ هر آدمی را کنجکاو می کرد تا سر از این رشته‌های ابریشم به‌ هم تنیده‌ شده‌ در بیاورد و از راز سحر و جادوگری اش بفهمد. خالی سیاه‌ روی گونه ی راستش بود. گونه‌هایی گوشتی با چانه‌ای گرد، لبانی به‌ رنگ شراب و پوستی ‌نرم و سبزه‌ داشت که‌ کامل کننده‌ این همه‌ زیبایی بود. قدش متوسط بود و همیشه‌ در پوشش به‌ رنگ ها دقت فراوانی می کرد. این تنها شاختی فیزیکی و ظاهری بود که‌ از او پیدا کرده‌ بود. می دانست و مطمئن بود که‌ دخترک او را بارها زیر نظر داشته‌ است. بهمین خاطر برخلاف روزهای اول، بعدها بیشتر به‌ سر و وضعش می رسید. مرتب اصلاح می کرد و شب ها بعد از کار ادکلن هم می زد. دیری نپایید که‌ دخترک درون او را گرفتاری حسی کرد که‌ آن را عشق می نامند. روزهای اول از سر عادت با این قضیه‌ آرامتر برخورد می کرد. به‌ هفته‌ها که‌ رسید بیشتر و بیشتر به‌ خود و نوع برخوردش اهمیت داد. دیگر برای پیدا کردن راهی ساعت ها می اندیشید و در ذهن مشغولش خط و نشان ها می کشید که‌چگونه‌ سرکلام را با دخترک باز کند. به‌ هر دری زد واز هر بزرگی خواند که‌ که‌ بیشتر زنان را بشناسد و راه‌ ارتباط گیری را آموزش ببیند. اما تئوری مقاله‌ ها و داستانها و تحقیق ها در عمل برایش غیر قابل اجرا بود.

جوان که‌ بود در میان فامیل به‌ پسری پررو که‌ با همه‌ لاس می زد مشهور بود، اما او خود تحلیل و نام دیگری برای این گونه‌ رفتارش داشت. می گفت آدمی اجتماعی که‌ خط قرمزها و سنت های غلط جامعه‌ را می شکاند یا ماهی ای که‌ خلاف جریان آب شنا می کند و لاجرم در این راه‌ چند متلکی تنها چاشنی بدبیاری های روزانه‌اش بود که نثارش می شد. یکبار در کتاب فروشی از اهمیت ادبیات نوشتاری‌ شولوخوف برای دختری توضیح می داد و چنان توضیحاتش جالب بود که‌ هر نگاه‌ و گوشی را بسوی خود می ربود. به‌ یکباره‌ جوانی یقه‌اش را چسبید و با گفتن این واژه‌: مگر خودت خواهر و مادر نداری" چنان مشتی حواله‌ صورتش کرد که‌ مجبور شود یک هفته‌ از کار نیمه‌ وقت کتاب فروشی بیفتد و بعداً هم صاحب کار بخاطر رفتار ناصحیحش با مشتری او را اخراج کند.

بارها دوران جوانی اش را بخاطر آورده‌ بود و حتی چند بار آنها را خواب دیده‌ بود. او کاملاً تغییر کرده‌ بود و اگر تا دیروز به‌ "تغییر" تنها به‌ صرف شعاری اعتقاد داشت اما امروز بوضوح آن را در شریانهای احساسی خود حس می کرد. هنوز افت هیجان جوانی برای او زود بود و چون تازه‌ 33 سالش را در تنهایی و سکوت غضب ناک اتاق تاریکش خلوت کرده‌ بود. به‌ جشن تولد اعتقاد نداشت و هرسال آن روز برای ادای دینی که‌ به‌ عشق مادرش داشت، تلفنی از مادرش بخاطر تولدش تشکر می کرد و در بطن خود به‌ وسوسه‌های فکری اش به‌ دنیا و فرهنگ بچه‌داری و بقای نسل فحش می داد.

مانند همیشه‌ باید در دو دقیقه‌ به‌ قطار برسد، و امروز هم در آخرین لحظه‌ رسید. سوار قطار‌ شد و به‌ طرف اولین در خروجی آن رفت. می بایستی دو ایستگاه‌ را به‌ انتظار یک‌ حس خوب منتظر بماند. به‌ دومین ایستگاه‌ که‌ رسید آنجا نبود. درد نبودنش به‌ تمام دردهای امروزش افزوده‌ شد. اکنون 6 ماه‌ بود چهارشنبه‌ شبها دخترک هم مانند او کار می کرد. در هفته‌ او تنها پنج شنبه‌ ها بیکار بود و دخترک یکشنبه‌ ها و دوشنبه‌ها. شاید مریض بود، یا شاید این روزهای آخر سال را مرخصی گرفته‌ باشد. آن شب اصلاً نتوانست بخوابد. اولین کاری که‌ فردایش می بایستی انجام دهد این بود که‌ خودش را به‌ اداره‌ کار معرفی کند. بعد از دعوای دیروز دیگر برایش محال بود که‌ با آن آدم ها کار کند. شوخی نبود روزی 8 ساعت می بایستی آنها را با تمام ناجوانمردیشان و فقر فرهنگی وتربیت شان تحمل کند. خوابیدن کنار خیابان بهتر از تحمل اینگونه‌ افراد می توانست باشد که‌ او آنان را "روانی های ناعلاج" نامیده‌ بود. او خود ذهنی درگیر داشت و نمی توانست چنین حجم سنگینی از تنش و استرس های سر کار را به‌ آنها بیافزاید. هر تنش کوچکی مانند چاشنی یک بمب ساعتی روی او عمل می کرد. زمان انفجار او هر لحظه‌ و در هر مکانی امکان پذیر بود. یک شب در ایستگاه‌ قطار چنان فشار عصبی داشت که‌ نشسته‌ خشکش زد. بیش از دو دقیقه‌ بدون آنکه‌ بتواند نفس بزند به‌‌ مقابلش زل زده‌ بود. می خواست فریاد کمک سر دهد اما اصلاً نمی توانست حرف بزند. مانند رباطی شده‌ بود که‌ باطریش تمام شده‌ باشد. ناخوادآگاه‌ خود را بسوی جلو حرکت داد، با جهشی که‌ در نتیجه‌ این پرتاب بوجود آمده‌ بود نفسی عمیق کشید و با صدای بلند در آن ایستگاه‌ متروک فریاد زد. آنجا بود که‌ تنهایی اش بیشتر به‌ چشم آمد و بیشتر اذیتش کرد. دیشب سعی داشت زیاد خودش را کنترل کند اما فشار آن مدت، مانند بمبی صدا زد. او خشمگین نبود اما درونش پر از ناگفته‌هایی بود که‌ می بایستی گفته‌ شوند. مانند لالی بود که‌ تازه‌ زبان بازکرده‌ باشد. پشت سرهم می گفت و برخلاف سابق تنها در اندیشه‌ خالی کردن آن فشار روحی بود. گوشی برای شنیدن نداشت بلکه‌ سراپا زبان شده‌ بود و از تمام آن دوران بد، از ناجوانمردی همکارانش، از احساس برده‌ بودن، از زندگی لعنتی ماشینی، از سرمایه‌ و از شرف و وجدان انسانی می گفت. وقتی او را آرام کردند وجدانش او را سرزنش کرد. خیلی زود از کرده‌ خود پشیمان شد اما راه‌ بازگشتی نبود. زمان مرده‌ بود و آن حوادث هم به‌ اسم او در تاریخ زندگی اش ثبت شده‌ بود. لحظه‌ به‌ لحظه‌اش و با تمام جزئیات. این را نداهای وجدانش مدام بازگو می کردند. می خواست وضعیت را به‌ حالت عادی برگرداند اما راهی نبود، حداقل در آن زمان راهی‌ به‌ نظرش نمی رسید. آن شب تا آخر کار ماند و مسئولیت آن روزش را مانند روزهای گذشته‌ تمام و کمال انجام داد. به‌ نوعی خواسته‌ بود که‌ از زیر کار در نرفته‌ باشد حداقل این مسئله‌ وجدانش را کمی آرام می کرد. لحظه‌ خداحافظی به‌ رئیسش گفت که‌ بخاطر دعوایی که‌ امروز بین او و یکی از همکارانش پیش آمده‌ است دیگرنمی تواند سرکار برگردد.

******

بارش دانه‌های ریز و درشت برف زیر نور ضعیف چراغ حیات او را بیشترغرق در افکارش کرد. آخرین جرعه‌ از پیک شرابش را سر کشید و پُکی به‌ سیگارش زد. دوست داشت دانه‌های برف سرازیر شده‌ از سقف آسمان را یکی یکی بشمارد وقدرت چیدن آنها را مطابق سلیقه‌ خود داشته‌ باشد. نمی توانست بخوابد. شاید از خوابیدن می ترسید. یا شاید هم از مرگ. او آدمی بود که‌ بارها لحظات قبل از مرگ را تجربه‌ کرده‌ بود. شاید حس تنهایی وتنها بودن او را بیشتر از مرگ می ترسانید. بارها به‌ دوستانش به‌ شوخی گفته‌ بود که‌ اگر مُرد، او را در رودخانه‌ بزرگی که‌ از وسط شهرشان می گذرد بیاندازند. می گفت ماهی ها گرسنه‌ هستند و او دلش برای ماهی ها می سوزد. اما در واقعیت مسئله‌ گرسنگی ماهی و یا اعتقاد نداشتن به‌ مراسم کفن و دفن نبود. مسئله‌ ترس از مرگ و تنهایی بود. او با شوخی گرفتن مسئله‌ مرگ، به‌ گونه‌ای خود را از واقعیت های تلخ آن حادثه‌ دور می کرد. دکترش رمان" و نیچه‌ گریه‌ کرد"، نوشته‌ دکتر اروین یالوم را به‌ او معرفی کرد. بنظر ایده‌ خوبی بود، چون موضوع آن، مبارزه‌ با دلهراسی از مرگ بود.

نگران بود از اینکه‌ نگاه‌ آرام بخش آن هم سفر را از دست داده‌ است. سراسر آن شب خودش را سرزنش کرد که‌ چگونه‌ توانسته‌ است تمام آن 6 ماه‌ بدون اینکه‌ با او حرفی زده‌ باشد در رویایش عاشقش شده‌ باشد. این چگونه‌ عشقی است که‌ نتوانسته‌ است آن را به‌ طرف مقابل عرضه‌ کند. شاید اصلاً عشقی در کار نباشد و این حس تنها نوعی رویای عاشقانه‌ باشد. دیگر سرزنش چاره‌ کار نبود. می بایستی از تمام آن ساعتهای هم سفر بودن یک لحظه‌ استفاده‌ می کرد و حسش را بیان می کرد.

با بی میلی لباسش را پوشید و به‌ اداره‌ کار رفت. کارمند اداره‌ که‌ پسری جوان بود در ابتدا برخوردش بسیار مناسب بود. تا اینکه‌ امید از حرفه‌ قبلیش گفت. انگار دنیا را بر سر آن جوانک خراب کرده‌ باشند، ناگهان از این رو به‌ آن رو شد. برخوردش بسیار غیر عادی شد. امید خسته‌ تر از آن بود که‌ دلیل این تغییر را بپرسد، اما آن جوان گویا دلی پر داشت خود سفره‌ دلش را باز کرد. او از دروغ هایی که‌ افراد دیگر به‌ او تحویل داده‌اند گفت و در کنارش هم چند متلکی به‌ امید انداخت. اما برعکس شب قبل امید نه‌ تنها زبانی برای بیان نداشت بلکه‌ گوشی هم برای شنیدن نداشت. حس شنوایی اش منتظر جمله‌ "تمام شد" بود. عصر آن روز مطابق روزهای گذشته‌ به‌ مرکز شهر رفت و بی دلیل خیابانها را پیاده‌ روی کرد. بر خلاف روزهای کار زمان بسیار به‌ کندی حرکت می کرد. نزدیک ایستگاه‌ راه‌ آهنی که‌ دختر جوان هر شب در آن ساعت در آنجا سوار قطار می شد وارد یک کافه‌ شد. با اینکه‌ مطابق معمول امروز روز آزاد کاری دختر جوان بود اما امید دیگر دلیلی برای از دست دان زمان نداشت. صبح که‌ از خانه‌ بیرون آمد با خود وعد کرده‌ بود که‌ در اولین دیدار اسرار 6 ماهه‌ دلش را برای دخترک جوان برملا کند. در کافه‌ به‌ گونه‌ ای نشست که‌ به در ورودی ایستگاه‌ مسلط باشد. نوشیدنی سفارش داد. سیگاری روشن کرد و غرق در افکارش شد.

بیاد آورد زمانی که‌ خود را از کارهای خانه‌ می دزدید تا زمان بیشتری برای درس خواندن داشته‌ باشد. یک هفته‌ کامل از اتاقش در طبقه‌ بالا بیرون نیامد. مادرش ساعت ها پشت در با او دعوا کرده‌ بود که‌ او از آن زندان خود ساخته‌ بیرون بیاید اما برای امید مسئله‌ کنکور بود و رشته‌ مورد علاقه‌اش که‌ به‌ هر نحوی شده‌ بود می بایستی قبول شود. سال اول که‌ رتبه‌اش پایین بود بخاطر اینکه‌ نمی توانست با آن رتبه‌ رشته‌ مورد علاقه‌اش را بخواند از انتخاب رشته‌ صرف نظر کرده‌ بود اما سال بعد قبول شد. حال ساعت ها وقتش را صرف دود کردن سیگار و کنترل رفت و آمد رهگذرانی می کرد که‌ در محدوده‌ دید او قرار داشتند به‌ امید اینکه‌ گمگشته‌اش را بیابد.

آخرین پُک را به‌ آخرین سیگار دومین پاکتش هم زد و از کافه‌ بیرون آمد. نگاهی به‌ ساعتش انداخت. ده‌ دقیقه‌ به‌ ساعت حرکت قطار مانده‌ بود. با سرعت خود را به‌ ایستگاه‌ قطار رساند. دخترک آنجا نبود. قطار آمد و با ناامیدی راهی خانه‌ شد. این وضع را یک هفته‌ کامل ادامه‌ داد. برخلاف روز اول که‌ ساعت ها وقتش را صرف دود کردن سیگار و غرق شدن در افکارش می کرد، تصمیم گرفت تمام رستوان و کافه‌های آن محوطه‌ را در جستجوی گم شده‌اش بگردد. جدا از یک شناخت تصویری اسم و مشخصاتی از دخترک نداشت. به همین خاطر ساعت ها در هر کافه‌ و رستورانی می نشست و با کارگر پشت بار حرف می زد تا آمار افرادی که‌ آنجا کار می کنند را در بیاورد. هرشب نا امیدتر از شب قبل به‌ خانه‌ بر می گشت.

*****************

در طبقه‌ سوم کتابخانه‌ مرکزی شهر کتابهای جامعه‌ شناسی را زیر رو می کرد. کتابی نظرش را جلب کرد. آن را بیرون آورد. شیار بوجود آمده‌، دیدی کوتاه‌ از آن طرف قفسه‌ را به‌ او می داد. پشت جلد کتاب را که‌ خواند بنظرش جالب نبود. زمانی که‌ می خواست کتاب را سر جایش قرار دهد، نگاهش در نگاهِ شخصی آن طرف قفسه‌ خشک زد که‌ باور کردنش بسیار سخت بود. دخترک لبخندی زد و بطرف قفسه‌ دیگر رفت. کتاب از دست امید افتاد. بدون آنکه‌ آن را سر جایش قرار دهد به‌ طرف دخترک دوید. به‌ او که‌ نزدیک شد، دخترک مانند اینکه‌ اتفاقی سر راه‌ همدیگر قرار گرفته‌ باشند خود را کنار کشید و به‌ طرف کتابهای دیگر رفت. زبانش بند آمده‌ بود اما نمی توانست آن فرصت را از دست بدهد. شش ماه‌ سکوت پر معنا کافی بود. دوباره‌ دنبال دخترک راه‌ افتاد. به‌ محض اینکه‌ به‌ او رسید درجا سلام داد. دخترک جواب سلامش را داد و بسرعت از کنار امید گذشت. امید دوباره‌ دنبال او رفت. دخترک کتابی را که‌ در دست داشت به‌ پسری جوان که‌ دست دختری 5 ساله‌ را گرفته‌ بود با گفتن "عزیزم پیدایش کردم" نشان داد.

.......

2011-09-12T21:42:00.002+02:00

اورژانس/ محمد محمدی

به‌ محض اینکه‌ کاغذ اورژانس قبلی را به‌ پرستار کشیک دادم ازم سوال کرد کی این اتفاق براتون افتاده‌؟ جواب دادم ساعت یازده‌ شب. دکتر کشیک که‌ همزمان به‌ آنجا رسیده‌ بود کاغذ را از دست پرستار قاپید و باعصبانیت گفت: پس ساعت چهار چرا می آیی؟ می تونستی ساعت 6 هم بیاید. اصلا می تونستید نیاید. از شدت درد نمی تونستم جوابی بدهم و تنها احساسی که‌ آن زمان داشتم ترس و استرسی زیاد بخاطر پای راستم بود که‌ با گذر زمان احساس بی حس بودنش زیاد می شد.

با هر سوال دختر پرستار مجبور بودم یکبار دیگر از او بخواهم سوالش را تکرار کند. یک طرف درد و استرسی بود که‌ حتی مجراهای گوشم را کپ کرده‌ بود و طرف دیگر نوع بیان پرستار بود که‌ بخاطر پارگی لب بالایش حتی تن صدایش برای آدم های معمولی هم قابل فهم نبود. چه‌ برسد به‌ من مصدوم. قدی بلند داشت و بیش از اندازه‌ قدش وزن داشت. اسم دکتر خانوادگی؟ ندارم! یعنی چی؟ سکوت! بعد از سومین سوال به‌ تن صدایش عادت کردم و انگار اون هم متوجه‌ حالت من شده‌ باشد سوالاتش را آرامتر می پرسید و هربار لبخندی که‌ حالت چهره‌اش را مهربانتر می کرد جایزه‌ فهمیدن سوالات ایشان برای من بود.

کارت بیمه‌ام را پس داد و از من خواست در اتاق انتظار بمانم. وارد اتاق انتظار که‌ سرسرایی بزرگ بود شدم. جز یک خانم کسی آنجا نبود. به‌ رسم معمول سلام گفتم اما جوابی نشنیدم. در آن لحظه‌ها آدم ناخواسته‌ به‌ همه‌ چیز فکر می کند و من هم تنها فکری که‌ به‌ نظرم رسید به‌ یکی از دوستانم اس ام اس بدهم که‌ حداقل یک نفر از موضوع باخبر باشد. بعد تلفنم را خاموش کردم و آرام فکرم را بسوی اتفاقات آینده‌ پرواز دادم. نمی توانستم باور کنم که‌ به‌ زودی مجبور خواهم شد از پیاده‌ رویهای روزانه‌ محروم شوم. ابتدا این دغدغه‌ فکری ام شده‌ بود که‌ باید ماهها عصا بدست راه‌ بروم. اما گذر زمان و نیامدن پزشکان و معاینات اولیه‌ همراه‌ با بی حس شدن آرام پای راستم به‌ ناگاه‌ افکارم را بسوی صندلی چرخ دار برد. حتی فکر کردنش برایم سخت بود اما می بایستی خودم را روحاً برای هر اتفاقی آماده‌ می کردم. اتفاقی که‌ برای من افتاده‌ بود آنچنان هم ساده‌ نبود و موضوع نخاع و ستون فقرات و رگ اعصاب و ... بود. تازه‌ من پنج ساعتی بعد از حادثه‌ به‌ اورژانس آمده‌ بودم و اصلاً در اینگونه‌ حادثه‌ها نباید بدن مجروح را تکان داد چه‌ برسد به‌ اینکه‌ طرف کلی از این اورژانس به‌ اون اورژانس دوندگی کرده‌ باشد. اورژانس اولی که‌ سر کوچه‌ام بود رو پیاده‌ رفتم. طبق معمول بایستی کلی سوال جواب بدی که‌ چرا این وقت شب آمدی؟ هربار هم در جواب می گویم الان احساس دردم زیاد شده‌ که‌ آمده‌ام. 10 ساعت پیش نه‌ برایم اتفاقی افتاده‌ بود و نه‌ دردی داشتم. مگر آدم بیکار است که‌ صبح به‌ اورژانس برود حتماً یه‌ مشکلی دارد. کشیک شب که‌ چشم های خواب آلودش بزور صفحه‌ مانیتور رو می دید کارهای اولیه‌ ثبت حوادث رو انجام داد و ازم خواست به‌ اتاق دکتر بروم: کلید برق سمت چپ است لامپ رو هم روشن کن. انگار متوجه‌ نبود که‌ من 6 پله‌ رو پرواز کرده‌ام و با تمام وزنم روی اولین مهره‌ کمرم آن هم از طرف راست بدنم افتاده‌ باشم و تازه‌ در آن حالت، لنگیدن من برای هر ببینده‌ای کنجکاوی می آورد چون حالت لنگیدنم جوری بود که‌ نصف بدن راستم مشکل داشته‌ باشد. وارد اتاق دکتر شدم و لامپ رو روشن کردم. نمی توانستم روی صندلی بشینم، اصلاً مشکل نشستن هم داشتم بهمین دلیل سرپا ایستادم تا دکتر آمد. هم زمان با وارد شدن به‌ اتاق همراه‌ با سلام دادن سوال کرد که‌ مشکلتان چیست؟ من همزمان با توضیح حادثه‌ افتادنم از روی پله‌ ها با دست هم جای صدمه‌ دیده‌ رو به‌ ایشان نشون می دادم. معلوم بود که‌ تازه‌ از خواب بیدار شده‌ و با خمیازه‌هایی که‌ می کشید نشان می داد که‌ هنوز کاملاً هوشیار نیست. وقتی به‌ کمرم نگاه‌ می کرد با باریک کردن جهت دیدش برایم معلوم شد که‌ دکتر از عینک استفاده‌ می کند. عینکش را روی میز دیدم اما حتی به‌ خودش زحمت هم نداد از آن استفاده‌ کند. جواب داد من نمی توانم برایت کاری بکنم و باید به‌ بیمارستان بروی. ازش خواستم که‌ برایم آمبولانس خبر کند. جواب داد که‌ زیاد طول می کشد تا بیاید و در ضمن خودت تا اینجا آمدی می توانی تا سر خیابان بروی و تاکسی بگیری. انگار بخواهد منتی بر سرمان گذاشته‌ باشد گفت بیمارستان هم نیازی نیست پول ویزیت بدهید. چیزی که‌ خودم هم می دانستم آدم برای یکبار رجوع به‌ اورژانس یکبار پول ویزیت می دهد و من هم چند دقیقه‌ پیش به‌ منشی اونجا تقدیم کرده‌ بودم.

به‌ خیابان آمدم و به‌ ایستگاه‌ تاکسی رفتم. طبق معمول چند تاکسی آنجا بود و همه‌ راننده‌ها بدون استثنا باهم ترکی حرف می زدند و به‌ محض اینکه‌ از آنها سوال کردم نوبت کیست یکیشون با ترکی جوابم رو داد که‌ نوبت من است. مدتی است برایم عادت شده‌ است که‌ مرا با یک ترک اشتباهی می گیرن و هربار با این جمله‌ که‌ من ترک نیستم و ایرانی هستم طرف را متوجه‌ اشتباهش می کنم.

به‌ دم در بیمارستان که‌ رسیدم دیدم پرستار جوان سیگار می کشد. به‌ او نزدیک شدم که‌ مرا به‌ اورژانس راهنمایی کند. جوان پسری مهربان بود و مرا تا دم درپیشخوان اطلاعات راهنمایی کرد. آخه جایی که‌ من از تاکسی پیاده‌ شده‌ بودم تا اورژانس یک پازل به‌ تمام معنا بود. چندباری باید به‌ سمت چپ و راست می پیچیدم.

دختر پرستار وارد اتاق انتظار شد و آن خانم را صدا زد. تقریبا 20 دقیقه‌ای بود که‌ آنجا منتظر دکتر بودم. دو پسر جوان که‌ دم در سیگار می کشیدن وارد اتاق انتظار شدند. معلوم بود که‌ همراه‌ آن خانم هستند. برخلاف همراهشان به‌ محض اینکه‌ پرستار به‌ آنها اجازه‌ نداد با آن خانم‌ به‌ بخش بروند، وارد اتاق انتظار شدن وهردوی آنها به‌ من سلام دادن. شاید آنها هم فکر می کردند من هم ترک هستم. تمام دیالوگ ما در حد یک سلام بود. آنها باهم حرف می زدند و من هم دوباره‌ غرق افکارم شدم. درباره‌ دوست دختراشون می گفتن و در هر جمله‌ای که‌ بکار می بردند نصفش آلمانی بود و نصف دیگرش ترکی. اصلاً نمی دانستم خودشان هم متوجه‌ هستند چی می گن یا نه‌؟ جالب بود یکیشون از دوست دختر سابقش می گفت که‌ چند روز گذشته‌ او را با دوست دختر جدیدش دیده.‌ به‌ اینجا که‌ رسید کاملاً ترکی حرف زد. هم زمان بغلیش که‌ با موبایلش بازی می کرد متوجه‌ مورچه‌ای روی صفحه‌ گوشی اش شد با یک جیغ مورچه‌ را به‌ طرف جلو پرت کرد و آن یکی که‌ گرم واگویی اتفاقات دوستانش بود به‌ خنده‌ دوستش را به‌ تمسخر گرفت.

خانمی وارد سالن شد و پشت سر من نشست. طولی نکشید مردی هم از بخش به‌ ما محلق شد که‌ صورتش کبود شده‌ بود و دستهاش رو هم باند پیچی کرده‌ بودند. از طرز راه‌ رفتنش معلوم بود که‌ هنوز مست است و زمانی هم که‌ پشت سر من کنار همراهش نشست بوی الکل بازدم هایش گواه‌ بر این واقعیت داشت. از حرف زدن زنی که‌ همراه‌ ایشان بود نمی شد چیزی فهمید به‌ دلیل اینکه‌ هم با لهجه‌ خاصی حرف می زد و هم زیاد از حد معمول تند حرف می زد. انگار کار من شده‌ بود گوش دادن به‌ بدبختی های دیگران. شاید به‌ این خاطر که‌ خودم هم در آن زمان دوست داشتم از اتفاقاتی که‌ برایم افتاده‌ بگویم. تنهایی و سکوتی که‌ با رفتن تمام مراجعین سالن به وجود آمده بود، این حس را دو چندان کرد.

دقیقاً 40 دقیقه‌ای در سالن انتظار منتظر ماندم که‌ دوباره‌ سر و کله‌ همان دختر پرستار پیدا شد. مرا به‌ اتاقی راهنمایی کرد و با لبخندی گفت الان دکتر می یاد و بعد در اتاق را پست سرش بست. در نگاه‌ اول حالت تعجبی بهم دست داد چون اتاقی که من در آن منتظر دکتر بودم اتاق سونوگرافی خانم ها بود. سمت راست یک دستشویی و کنارش یک کمد که‌ رویش نوشته‌ بود وسائل پانسمان. گوشه‌ اتاق، سمت راست یک کامپیوتر و چاپگر روی میزی بود که‌ دو صندلی کنارش قرار داشت. وسط اتاق هم یک تخت و کنارش در سمت چپ دستگاه‌ سونوگرافی و پایین تر از دستگاه،‌ سطل زباله‌. کاغذ دیواری اتاق، کرمی رنگ و بدون نقش و نگار و صاف بود. کف اتاق هم با پلاستیک هایی که‌ امروزه‌ به‌ جای موزاییک و سرامیک از آنها استفاده‌ می کنند تزئین شده‌ بود. نقطه‌های سفید، سبز زیتونی، قهوه‌ای، خرمایی و بور. نظم خاصی در ردیف شدن آنها کنار هم نبود و زمانی که‌ به‌ آنها خیره‌ می شدی و عمقی نگاه‌ می کردی حالت خاصی داشت. نتونستم روی صندلی ها بشینم. به‌ ناچار به تخت تکیه‌ کردم. 5 دقیقه‌ای بود که‌ به‌ گوشه‌و کنارم با دقت نگاه‌ می کردم. هنوز فکر صندلی چرخ دار رشته‌ افکارم را در دست گرفته‌ بود و یکجوری ترس و دلهره‌ از عاقبت بلایی که‌ سرم آمده‌ اذیتم می کرد. می خواستم شاید برای آخرین بار راه‌ رفتن را حس کنم، چون با وجود اینکه‌ بعضی روزها بیش از یک ساعت پیاده‌روی می کردم اما هیچ گاه‌ به‌ حس و حال قدمهایی که‌ پشت سرهم خیابانها و جاده‌ها را گز می کند فکر نکرده‌ بودم. از روی تخت بلند شدم و اولین قدم را با پای چپ آغاز کردم. با برداشتن پای چپ سنگینی بدنم روی پای راستم افتاد و این سنگینی دردم را دو چندان کرد. تنها حسی که‌ داشتم حس درد بود. از ایده‌ام پشیمان شدم و پای چپم را دوباره‌ به‌ عقب برگرداندم و دوباره‌ به‌ تخت تکیه‌ دادم. سعی کردم فقط یک لحظه‌ از تمام پیاده‌رویهای عمرم را مجسم کنم. اما چیزی یادم نمی آمد. انگار مانند کودکی که‌ هنوز راه‌ رفتن را یاد نگرفته‌ است بی تجربه‌ و ناآزموده‌ بودم.

از روی کنجکاوی بازهم اتاق را دید زدم و به‌ دستگاه‌ سونوگرافی رسیدم. به‌ ناگاه‌ خنده‌ای مهمان لبانم شد. شاید در آن شرایط قوت قلب خوبی بود که‌ که‌ از اینهمه‌ ترس و نگرانی مرا دور می کرد. سالهاست دیگر از ساعت مچی استفاده‌ نمی کنم و ساعت گوشی موبایل رو به‌ این وزنه‌ مچی ترجیح داده‌ام. چندبار‌ نگاه‌ کردن به تلفن موبایل خود از جنبه‌های مختلف، خاصیت فراوان دارد و اینگونه‌ به‌ بهانه‌ ساعت هم شده‌ باشد هر از گاهی به تماسهایی که‌ این روزها به‌ یکی دوتا در روز هم نمی رسد نگاهی می انداختم. طبق عادت گوشیم را از جیبم در آوردم اما خاموش بود. تازه‌ یادم آمد در این اتاق هم بالای در یک ساعت دیواری هست درست مثل ساعت دیواری که‌ در اتاق خودم نصب شده‌ است و ساعت عددی که‌ روی صفحه‌ سیاه‌ مانیتور در دو جهت راست و چپ تاب می خورد هربار 3 ثانیه‌ طول می کشید تا یک دور کامل بزند. 20 دقیقه‌ای بود که‌ در آن اتاق زندانی بودم. شاید واژه‌ زندانی اصلاً درست نباشد چون بهرحال زندان شرایط خاص خودش را داشت. بازداشت هم واژه‌ مناسبی نیست و به‌ شان چنین بیمارستان بزرگی بر می خورد. آخر دوماه‌ پیش همین بیمارستان دوستم را ملاقات کردم که‌ دو عمل بسیار مهم را با موفقیت صد درصد انجام داده‌ بود.

بی خیال نام گذاری 20 دقیقه‌ای که‌ آنجا گذرانده‌ بودم می شوم. اعداد نمایش داده‌ شده‌ روی مانیتور همچنان در سه‌ ثانیه‌ یک تاب کامل می خورد. دوباره‌ به‌ کف اتاق خیره‌ شدم. نمی دانم چرا ولی زل زدن به‌ آن رنگ ها حس خوبی می داد. شاید در شکل هندسی آنها رازی نهفته‌ باشد و یا شاید هم از تنهایی و احساس درد و بدبختی است که‌ اینگونه‌ به‌ خود تلقین می کنم که‌ از کف پوش یک اتاق احساس می گیرم. نمی دانم این روزها بیشتر قانع شده‌ام و زیاد به‌ زندگی و شرایط آن گیر نمی دهم. نه‌ اینکه‌ واقعاً قبلاً هم اینگونه‌ خصوصیاتی در رفتار و عملکردم داشته‌ام. از کنار پایی که بی حس تر می شد مورچه‌ای را دیدم که‌ هم زمان مورچه‌ای دیگر و یک تار مو را با هم می کشد. به‌ کفش های من رسید انگار دشمن را دیده‌ باشد فوراً به‌ طرف عقب برگشت. نمی دانستم این مورچه‌ ای که‌ همراه‌ خود می کشد همان مورچه‌ای بود که‌ نیم ساعت پیش در اتاق انتظار توسط آن جوان پرت شده‌ بود. اینجاست وقتی به‌ چیزی کنجاو می شوی سوالات پشت سر هم ردیف می شوند و ذهن آدمی هم گاهاً قادر به‌ پاسخ گویی به همه‌ آنها نیست. نمی دانم چگونه‌ روی این سطح صاف مسیر خودش را پیدا می کند؟ اصلاً در این بیمارستان که‌ روزانه‌ با داروی نظافت کف اتاق ها و سالن ها را تمیز می کنند جایی برای این مورچه‌ پیدا می شد که‌ خودش را از خطر مرگ نجات دهد یا شاید هم مانند هم نوعش که‌ کشان کشان او را دنبال خود می برد او هم به‌ این زودی کشته‌ شود؟ آن زمان دوست داشتم که‌ دکترم به‌ این زودی نیاید و این مورچه‌ بتواند از مکان دور شود چون درست جایی بود که‌ با آمدن دکتر و قرار گرفتن ایشان مقابل من به‌ احتمال زیاد طعمه‌ سنگینی کفش های دکتر می شد. در باسرعتی باور نکردنی باز شد و کسی که‌ اول غرهایش را در آغاز ثبت مشخصات کنار پرستار بوده‌ وارد اتاق شد. هنوز عصبانیت از چهره‌اش می بارید و بدون اینکه‌ من را نگاه‌ کند روی صندلی مقابل من نشت و کاغذی را که‌ در دست داشت روی میز گذاشت و شروع کرد به‌ نوشتن. دنبال مورچه‌ بودم که‌ در آن چند ثانیه‌ غیبش زده‌ بود اما آن را نیافتم. بیشتر نگران شدم و دلم می گفت قسمتش همین بود اما مگر من به‌ قسمت و نصیب باور داشتم که‌ اینجور خودم را گول بزنم. شاید آن مورچه‌ بیچاره‌ اگر آن زمان به‌ پای راست من نزدیک شده‌ بود و من پایم را برمی داشتم که‌ به‌ راهش ادامه‌ بده‌ زیر تخت می رفت و طعمه‌ پاهای خانم دکتر نمی شد. به‌ کفش هایش نگاه‌ کردم. دم پایی کتانی سفیدی با کفی صاف که‌ مطمئنا مورچه‌ نمی توانست بعد از لگد شدن جان سالم را بدر ببرد. متوجه‌ دکتر نشده‌ بودم که‌ از من سوال کرده‌ بود چگونه‌ افتاده‌ام؟ جواب دادم بله‌؟ بعد به‌ رسم معمول یعنی همان ظاهربینی با حرکات دست شروع کرد به‌ توضیح دادن سوالش که‌ مثلا چگونه‌ افتاده‌ام به‌ کدام طرف؟ راست یا چپ؟ با باسن یا با کمر؟ شرحش آنچنان دقیق بود که‌ حتی کر و لال ها هم می توانستند آن را تشخیص بدهند! بهرحال من آنجا خارجی بودم و تازه‌ با تاخیر‌ در رفتن به‌ اورژانس نشان داده‌ بودم که‌ باید فرد بی مسئولیتی هم باشم. از همه‌ بدتر این فرد بی مسئولیت زبان هم متوجه‌ نیست.

از نگاهش همه‌ اینها را می شد خواند بخصوص اینکه‌ قبل از من همان مرد مستی که‌ در راهرو دیدم رو پانسمان کرده ‌بود. منتظر جواب بود. و به‌ من زل زده‌ بود. باید یه‌ چیزی می گفتم و این سکوت یخی رو می شکستم. زمان زیادی این سکوت طول نکشیده‌ بود و آدمی زاد میل زیادی به‌ مبالغه‌ گویی دارد و در منصفانه‌ترین حالتش می شد گفت که‌ طرف نیم ساعت به‌ من زل زده‌ باشد. این هم از بدی فرهنگ که‌ خوشبختانه‌ مختص به‌ ما جهان سومی ها نیست و خود جهان اولی ها هم دست کمی از ما ندارند.

از پله‌ها افتادم. پایم روی پله‌ها لیز خورد و 6 پله‌ رو روی هوا پرواز کردم. بعد با آرنج دست راست و همزمان کمر به‌ لبه‌ تیزی پله‌ خوردم. اوایلش درد کمی داشتم اما بعد که‌ روی کاناپه‌ دراز کشیده‌ بودم و کتاب می خواندم ( زمانی که‌ گفتم کتاب می خواندم خندید)متوجه‌ بی حس شدن پایم شدم بهمین خاطر تصمیم گرفتم برم اورژانس.

د: آنهم ساعت چهار و درست بعد از 5 ساعت از روی دادن حادثه‌؟!

من: اولش درد کمی داشتم و..

د: بدنت گرم بوده‌، بلند شو و شلوارت را در بیاور. تی شرتت رو هم. بعد برگرد به‌ عقب.

از مچ پای راستم شروع کرد. احساس کردم در جستجوی رگ پایم است. زیادی در لمس کردن پاهایم دقت به‌ خرج می داد و تا بالاتر می آمد دقتش بیشتر می شدو هم زمان هم سوال می کرد. اینجایت درد دارد؟ نه‌ ؟ اینجا چی؟ نه‌. بعد پای چپم.، خواستم بگویم پای چپم درد ندارد که‌ زد توی رانهایم و سوالش را تکرار کرد اینجا چی؟ حالا یکبار دیگر از پای راستم اما اینبار مشت می زد. شاید بتوان گفت مشت های نازک دخترانه‌اش اندازه‌ یک تلنگر بود، یا شاید هم قوی بنیه‌ بود و نمی بایستی محکمتر می زد. بهرحال نمی شود گفت چون زن است قدرت زیادی نداشت. من آن را به‌ حساب معاینات پزشکی گذاشتم. بعد از گردنم شروع کرد. درست مثل پاهایم اول یواش با انگشت فرو کردن در لابلای ستون فقراتم بعد آن را با مشت های پی در پی تغییر داد. فقط دو نقطه‌ در بدنم درد داشت، یکی آرنج دست راستم بود و دیگری هم کمرم. به‌ محل درد که‌ رسید بیشتر ملاحظه‌ به‌ خرج داد و تمام معایناتی که‌ می بایستی با چشم و دست انجام داده‌ شود رو انجام داد. بعد گفت با پشت روی تخت دراز بکش. ازم خواست پاهایم را بلند کنم. پای چپم که‌ مشکل نداشت و به‌ پای راستم که‌ رسیدم بیشتر از بیست سانتی متری نتوانستم بلند کنم. ازم خواست لباس هایم را بپوشم و منتظر بمانم که‌ دنبالم بیایند. گفت باید ازت عکس برداری بشه‌. انگار خبر خوشی رو بهم داده‌ باشند فوراً شروع کردم به‌ پوشیدن لباس هایم. درست است اینجا در استخرها و روزهایی که‌ هوا آفتابی است آدم ها را نیمه‌ لخت می بینید و بعد از مدتی به لخت بودن ها عادت می کنید اما شرم و حیا که‌ من هم آن را بحساب فرهنگ می گذارم نمی توانست خودش را بروز ندهد و بعداً اثر آن را در آینه‌ روی دست شویی دیدم. قرمزی صورتم نمی توانست نشان تب باشد چون اصلاً تب نداشتم و برایم دردآور هم بود که‌ در زمان معاینه‌ حداقل شورت پایم بود و می بایستی آن را بحساب یکی از جلسات شنا رفتنم می گذاشتم.

اندکی بعد دوباره‌ همان پرستار برگشت و گفت که‌ با او بروم. مرا به‌ اتاقی راهنمایی کرد و در آنجا پیرمردی که‌ بی میلی اش نسبت به‌ کاری که‌ قرار بود انجام دهد از سر و کله‌اش می بارید. مرا به‌ اتاقی راهنمایی کرد و ازم خواست که‌ لباس هایم را بیرون بیاورم. درست مثل اتاق سونوگرافی. در چند حالت مختلف از کمرم عکس گرفت و بعد دوباره‌ به‌ همان اتاق اولی برگشتم.

پرستار دوباره‌ برگشت و انگار فرم ها را درست پر نکرده‌ باشد گفت چکاره‌ای. گفتم روزنامه‌ نگار و مستند سازم اما الان هم کلاس زبان می روم و هم در یک رستوان کار می کنم. اما فقط روزنامه‌ نگار رو تکرار کرد و از اتاق بیرون رفت. چند دقیقه‌ای با سکوت پر معنا گذشت و هر از گاهی صدای کفش عابری در راهرو این سکوت را می شکست. بعد دکتر دوباره‌ با عکس ها و کلی کاغذ وارد اتاق شد. لحن حرف زدنش کاملاً فرق کرده‌ بود وکمی آرامتر به‌ نظر می رسید. بعد شروع کرد به‌ بازگویی نتیجه‌ معاینه‌اش.

ستون فقرات آسیب ندیده‌ است. نخاع سالم است. دنده‌ اولین مهره‌ کمر آنهم از طرف سمت راست کوفته‌ شده‌ است که‌ آن هم جای نگرانی ندارد. فردا عکس ها را هم به‌ متخصص نشان می دهیم اگر چیزی بود به‌ شما خبر می دهیم. لطفا از این به‌ بعد اگر اتفاقی برایتان افتاد فوراً به‌ پزشک مراجعه‌ کنید. در ضمن همین جوری هم نمی شود در این شهر زندگی کنید و در اولین فرصت برای خود یک دکتر خانواده‌ پیدا کنید. اگر دردتان زیاد بود اینجا 24 ساعته‌ باز است و می توانید بیایید اگر هم نتوانستید راه‌ برید زنگ بزنید آمبولانس دنبالتان می آید.

سه‌تا قرص بهم داد و بعد از رفتن باهام دست داد و برایم آرزوی سلامتی کرد. هرچه‌ بود حس خوبی بود و می توان از چند جنبه‌ آن را در نظر گرفت. اول ازهمه‌ اینکه‌ مشکلم جدی نبود و در حد یک کوفتگی مهره‌ بود که‌ با گذر زمان آنهم حل می شد و می توانستم به‌ محض اینکه‌ خوب شدم در پیاده‌رویهای روزانه‌ گام هایم را حس کنم. از طرف دیگر خانم دکتر در لحن و موضع گیری اش تغییری اساسی اتفاق افتاده‌ بود و با برخورد مهربانش تسلی دهنده درد کمرم شده‌ بود. نمی دانم چه‌ چیزی باعث تغییر رفتار او شده‌ بود اما بهرحال خوب بود.

2011-07-15T10:27:00.000+02:00

پگاه‌ آهنگرانی خاری در چشم دیکتاتور!

زمان: سال 1380

مکان: نقطه‌ای در تهران

موضوع: فیلم برداری از فیلمی که‌ کارگردانش منیژه‌ حکمت بود و زندان زنان نام داشت.

خلاصه داستان‌: منیژه‌ حکمت یکی از بهترین کارگردانان زن ایران در حال ساخت فیلمی اجتماعی در رابطه‌ با معضل زندانیان زن و آینده‌ بچه‌های که‌ متعلق به‌ خانواده‌های این زندانی ها هستند. در این فیلم بازیگرانی چون رویا تیموریان، رویا نونهالی و پگاه‌ آهنگرانی (دختر کارگردان) خوب درخشیدند و فیلم منتخب جشنواره‌ خانه‌ سینما در سال 1381 شد.

وضعیت عمومی: خانواده‌ سینما خوشحال است که‌ با وجود این فشار ها ی حکومتی و سانسور توانسته‌ فیلمی اجتماعی بسازد و رابطه‌ با بحران ها و معضل های اجتماعی روشنگری کند.

*********

زمان: چند روز گذشته‌

مکان: از نقطه‌ای نامعلوم در تهران به‌ زندان اوین

موضوع: بازداشت دختر جوانی که‌ قرار بود در یک پروژه‌ اجتماعی در رابطه‌ با زنان و ورزش در دویچه‌وله‌ وبلاگ نویسی کند.

خلاصه‌ داستان: پگاه‌ آهنگرانی هنرمندی جوان که‌ جز افتخارات جامعه‌ هنری زنان ایران محسوب می شود و باکارهای فوق العاده‌اش گروهی تاریک بین را عصبی کرده‌ بود، احتمالا در حین رفتن به‌ محل کار و یا ... توسط گروهی ارازل و اوباش حکومتی که‌ ماموران اطلاعات نام گرفته‌اند به‌ زور به‌ صحنه‌ فیلم برداری فیلمی که‌ سناریویش را بیماری روانی نوشته‌ و قرار است میلیارد دلار فروش برود، برده‌ می شود. بعد از چند روز تازه‌ معلوم می شود که‌ کلا فیلم قرار است در لوکیش های واقعی ساخته‌ شود، چون انگار ده‌نمکی ها از شجاعت و جسوری پگاه‌ و پگاه‌ها این مدت حال و روزی خوش نداشته‌اند.

وضعیت عمومی: کارگردان فیلم "زندان زنان" این بار باید در راه‌ روهای دادگاه‌ و وزارت ارشاد، نه‌ برای مجوز فیلمش، بلکه‌ برای پی گیری از بازداشت دختر هنرمند و شجاعش ساعتها و روزها بی قراری کند تا فقط خبری کوتاه‌ از او بیابد.

**********

لینک: مسعود ده‌نمکی چماغ به‌ دست سابق که‌ این سالها با فیلم "آبگوشتی اخراجی ها" مهمان ناخوانده‌ سینما شده‌ است، برخلاف عرف مهمانداری و کلا شعور و معرفت انسانی کمر به‌ نابودی سینما بسته‌ است. ایشان چون از لحاظ هنری چیزی برای رقابت با خانواده‌ سینما ندارد لذا با کمک دوستان سابق به‌ حذف این بزرگان پرداخته‌ است.

2011-05-07T12:03:00.004+02:00

به‌ کجا چنین شتابان/ محمد محمدی

(گپی دوستانه‌ با دوستان کوردم که‌ این روزها تیزی قلم هایشان مانند نمک پاشیدن بر زخم کهنه‌ سرزمین مادریمان است)

روزگار غریبی است، اسلحه‌ها اینبار در انبارها خاک می خورند، تانکها پنچر شده‌اند و نای رفتن ندارند، سوخو و توپولف ها هم باید کم کم مهمانی موزها را چشن بگیرند، سربازان آهنین لباس دامادی بپوشند ومست در شادی برای اینکه‌ در نبودنشان بازهم دنیا با همان سیاست و همان روال پیش می رود، خوش باشند.

گویا باید با گذشت زمان نسلها هم در سایه‌ دیکاتورها هم خو شوند و خود به‌ نسل کشی خود اقدام کنند. نسل کشی که‌ معیارش نه‌ چون قتل و عام ارامنه‌، یهودیهای جنگ جهانی دوم، انفال و حلبچه‌، بلکه‌ با معیار ارزش آدمی که‌ از یک نفر شروع می شود و به‌ سرعت غیر قابل باوری به‌ دیگران و به‌ لایه‌های مختلف جامعه‌ می رسد. انگار باید فقط در خواب ملت بیدار و هوشیار را دید، انگار باید فقط در رویا پلهای ارتباط آدمی را ساخت و انگار باید فقط با مرگ اندک وصلی بوجود آورد.

قسه‌ از درد نسلی است که‌ خود را ملت می داند اما دریغ از یک سرزمین واحد، قسه‌ از آدمهای است که‌ تاریخ از آنها سنگر مقاومت ساخته‌ نه‌ برای آزادی و عدالت و رفاه‌ خود، بلکه‌ برای حفظ قدرت دیگران، آری قسه‌ از سرزمینی است که‌ کردستان نام دارد، سرزمینی تاریخی ‌ و کردنشین در خاورمیانه‌ که‌ در چهار کشور ایران، ترکیه‌، عراق و سوریه‌ قرار دارد. کردستان زادگاه‌ مردمانی با تاریخ هزارساله‌، با مردان و زنانی دلاور که‌ به‌ زبان شیرینی کردی حرف می زنند و دارای فرهنگی غنی و سرشار از رشادتها و دلاوری ها هستند. در کردستان مردمانی زندگی می کنند با تاریخی از سرکوب و کشت کشتار حاکمان مرکزی، مردمانی سلحشور و مبارز در برابر یورش دشمنان، تاریخی با فراز و نشیبهای فراوان، از قیامهای آزادی خواهانه‌ ملت کرد گرفته‌ تا کشتار بی رحمانه‌ اقتدارگرایان، از اعدام قاضی محمد و یارانش در مهاباد تا فتوای شوم خمینی در تابستان 58، از بهار خونین سنندج تا کوچ دسته‌ جمعی زاگروس نشینان مریوان، از ترور رهبران سیاسی تا جان باختن هزاران آزادی خواه‌ در سنگرهای مقاوت علیه‌ تجاوز دشمن، از اعدام ده‌ها جوانی که‌ جرمشان تنها اختلاف عقیده‌ وخواستار اندک حقوقی که‌ حتی بعنوان اقلیت از آنها دریغ می شود تا اعتصاب عمومی 19 اردیبهشت سال89.

همه‌ اینها در سرزمینی رخ داده‌ است که‌ کردستان نام دارد. نامی که‌ مترادف است با مقاومت و شجاعت، زادگاه‌ بزرگ مردانی چون ، قاضی ها، فوادها، قاسملوها، کمانگرها، هیمن و نالی و خانای قبادی. عشق را بروی بیستون نگاریدند و مقاومت را بر آبیدر حکاکی کردند، چهار چراغ مهاباد را سنبل آزادی نمودند و سخاوت و مردم داری را در دالاهو آفریدند.

اما این نام برای خیلی ها خوشایند نبوده‌ و بهر نحوی که‌ شده‌ در صدد ضربه‌ زدن به‌ آن بوده‌اند. چه‌ آنانی که‌ منکر اساسی ترین و اولیه‌ترین حقوق انسانی کردها شده‌ و می شوند و چه‌ آنانی که‌ با نام و زبان کردی مثلا از آن دفاع می کنند. برای گروهی کردها به‌ قومی خون گرم و مهمان نواز در غرب ایران گفته‌ می شود که‌ کسب و کار آنها در گذشته‌ کشاورزی و دامداری و اکنون صادرکننده‌ مشروبات الکلی و مواد غییر اسلامی و استاد در قاچاخ انسان و هچنین آموزش دهنده‌ گروه‌های تجزیه‌ طلب است. برای گروهی دیگر کردها در نماد خانه‌ای کلبه‌ای در روستای دور افتاده‌ و محروم از امکانات رفاهی که‌ دیر زمانی گذر آنها به‌ آنجا افتاده‌ و با کمک این میزبان خون گرم توانسته‌اند از ایران اسلامی فرار کنند و هرگا از آنها سوال شود کردها کیستند و یا چیستند تنها تعریفی که‌ اراده‌ میدهد همان خاطرات کوتاه‌ است. اگرچه‌ بسیاری از آنها در همان آغاز رهائی با سرعتی ما فوق سرعت نور فراموش می شوند. گروهی دیگر انگار در ادبیات و معادلات سیاسی زمانی کردها موجودیت پیدا می کنند که‌ یکی یا پنج نفر از آنها اعدام شوند وبرای گروهی دیگر کردها نماد پلی است برای رسیدن به‌ خواسته‌ها و اهدافشان.

اما جالب اینجا است که‌ در خود کردستان گروهای مختلفی با دیدگاهای عجیب و غریبشان چه‌ در جامعه‌ کردی و چه‌ خارج از آن باعث و بانی مصیبت های بزرگ می شوند. گروهی کردها را تافته‌ جدا بافته‌ از بقیه‌ بشریت می دانند و تمام صفت های خوب را فقط در ویژگی اخلاقی کردها می بینند و گروهی دیگر در یک اقدام بشر دوستانه‌ و برای نشان دادن پز انسان دوستی و حقوق بشری، اصالت خود را فراموش می کند. گروهی برای سلاخی کردن و نابود کردن اندک اندوخته‌ مدنی وبشردوستانه‌ با هر اسم و نامی که‌ این روزها بسیارمد شده‌ است حتی به‌ وحی و آیات شیطانی پناه‌ می برند، دانایان را نادان و زورگو می خوانند، روشنفکران را دیوانه‌ و جاهل می پندارند. حرمت شکنی و بیوگرافی نویسی امری عادی در بین مثلا نسل روشنفکرش شده‌ است و طبقه‌ متوسط جامعه‌ ها هم با پیروی از نسل مافوق خود به‌ این بازی تا نسل کشی ادامه‌ می دهد. آری نسل کشی که‌ نه‌ بازور اسلحه‌ و بمب آنهم توسط متجاوزین بلکه‌ اینبار با نیرو و امکانات خودی!

2011-03-20T10:46:00.003+01:00

اعتراضیه‌ خدا/ محمد محمدی

ای ساندیس دهنده‌ ساندیس خورها، ای باتوم دهنده‌ باتوم زن ها، بده‌ ساندیس و بزن باتوم بر سر حقیر ما

دفتر خداوند تبارک و تعالا (خدای سابق)

آفریده‌گان محترم

با سلام و تبریک نوروز

لازم به‌ ذکر است که‌ بنده‌ مدتی است خلع مسئولیت شده‌ام و در نامه‌ نگاری های که‌ با دفتر حضرت آیت الله‌ امام خامنه‌ای انجام داده‌ام، قرار است آنجا شغلی هم برای ما تعین شود. لطفا دعاهایتان را با نام و یاد خدا ذکرنکنید، چون اولا: این بنده‌ حقیر از استجابت آن ناتوانم، دوما: دعاهای شما در صورت برآورده‌ شدن هستی و نیستی همه‌ شما ایرانیان را نابود خواهد کرد، سوما: گوش های صاحب مرده‌ ما هر بار با دعای شما زنگی می زند و درد ناشی از این زنگ ها زندگی را برما حرام کرده‌ است، بگونه‌ای که‌ حتی دکترهای ملکوت از معالجه‌ آن عاجز و ناتوانند. ناسلامتی شما ایرانیان روزی میلیاردها بار برای هرکاری ما را احضار می کنید.

از این به‌ بعد لطفا دعاهایتان را نوشتاری همراه‌ با یک قطعه‌ عکس 3x4 که‌ موازین اسلامی و شرعی در آن رعایت شده‌ باشد و بیوگرافی کاملی از هفت نسل گذشته‌ بصورت نامه‌ رسمی و اداری به‌ آدرس زیر ارسال کنید:

ایران، تهران، خیابان پاستور، دفتر حضرت آیت الله‌ امام خامنه‌ای

امید است با خواهش و تمنایی این جانب و 124 هزار پیغمبری که‌ سابقا به‌ زمین فرستاده‌ بودیم، حداقل دعای یاران و رهروان نزدیک به‌ ایشان برآورده‌ شود.

تا مشخص شدن مسئولت بعدی شما را به‌ حضرت آیت الله‌ امام خامنه‌ای می سپارم، باشد که‌ ایشان با علم و بصریت و معرفت یک دست زدنیشان همه‌ شما را سعادتمند کند.

کوچک شما خدای سابق

یک جای بسیار دور، سال 1010101010101010101010101010101010101010101010101010

2011-03-06T15:27:00.004+01:00

گولاله‌

محمد محمدی

"تقدیم به‌ بزرگداشت روز جهانی زن"

هوای کمی گرگ و میش است و خنکی هوای صبح گاهی همراه‌ با صدای یک درمیان قور قور قورباغه‌های رودخانه‌ تا فرسنگ ها به‌ گوش می رسد، دستهایش توان گرفتن کلمن آب را ندارد و احساس سوزش و دردِ زخم خارهایی که‌ دیشب مادرش زیر چراخ فانوس آنها را درآورد بود کلافه‌اش می کرد و بیشتر از همه‌ شکل پینه‌ بسته‌ی‌ دستش است که‌ آزارش می دهد. امروز هم مانند روزهای گذشته‌ با صدای زنگولک گوسفندان گله‌ همسایه‌ از خوابی بیدار می شود، که‌ پر بود از اسباب بازی در یک باغ بزرگ‌، با همه‌ کلاسی هایش. این خواب را بارها دیده‌ بود و هربار با تکرار آن بیشتر یاد مدرسه‌، زنگ تفریح و زنگ ورزش می افتاد، زمانی کوتاه‌ برای فریاد زدن شادیها با دیگر هم کلاسی هایش. گولاله‌ بیش از یکماه‌ است که‌ هر روز با سپیدی صبح برای نخود چینی به‌ مزرعه‌ می رود و شبانگاهان با غروب آفتاب به‌ ده‌ برمی گردد، نه‌ زنگ تفریحی، نه‌ روز تعطیلی، نه‌ هم بازی و نه‌ برنامه‌ای، هر روز کار است و کار ...

با حرکت ناشی از دست اندازهای جاده‌ و گرد وغباری که‌ از عقب ماشین بلند می شود به‌ خودم آمدم و خود را در میان غباری که‌ همچون باران برسر مسافران پشت کامیون می بارید، یافتم. قطره‌ اشکی آرام از چشمانم جاری شد و با بارش غبار راه‌ باریکه‌ای را روی صورتم نقاشی کرد و دوباره‌ مرا به‌ یاد روزهای برد که‌ در راه‌ بازگشت به‌ خانه‌ دوان دوان دنبال هم می دویدیم و با صدای بلند جدول ضرب را تمرین می کردیم.

آرام آرام به‌ عمق این غبار خیره‌ شدم و خاطرات دوران شیرین کودکی ام را با گولاله‌ بیاد آوردم. سال اول دبستان زمانی که‌ مامور بهداشت برای تزریق آمپولهای سالانه‌ به‌ مدرسه‌ ما آمد من و او‌ متوجه‌ شدیم که‌ فقط یک روز اختلاف سن داریم و این روز بعدها مسیر زندگی هردوی ما را بکلی تغییر داد و گولاله‌ با یک روز سن بیشتر از من روزها و ماه‌ و سالهای مهم زندگی نوجوانی و جوانی و استعدادش را بخاطر یک تصمیم سنتی و قبیله‌ای از دست داد. در رقابت درسی مدرسه‌ یک روز اختلاف سن کاملا فراموش شده‌ بود و هر سال ما بودیم با قبولی در کلاسهای ابتدائی با نمرات عالی، و مزد این زحمات هرسال جوایزی ساده‌ و کوچک بود که‌ معلم ابتدائی آقای رحیمی به‌ ما می داد. دفترچه‌ای آبی برای من و دفترچه‌ای صورتی برای گولاله‌ همراه‌ با دو خودنویس مشکی جایزه‌ قبولی کلاس پنجم ابتدائی بود تا خاطراتمان را در آن بنویسیم، سالی که‌ سر آغاز جدائی ما را رقم زد و ما می بایستی برای همیشه‌ از پنج سال تجربه‌ دوستی و هر روز باهم بودنمان خداحافظی می کردیم.

بعد از آن زمان دیدارهای ما تنها شب نشینی های بود که‌ یا خانواده‌ آنها به‌ منزل ما می آمدند یا ما به‌ منزل آنها، آنهم گاهی‌ ماهی یکبار اتفاق می افتاد. هنوز دوست داشت پزشک شود و از آرزوهایش می گفت، از شیطنتهایی که‌ قرار بود با حرفه‌اش بر سر من بیاورد. او می دانست که‌ من از آمپول زدن می ترسم و می گفت برای هر درد کوچکی پیش او خواهم رفتم اولین کار تجویز دو آمپول یا شاید بیشترخواهد بود. گاهی هم همه‌ بچه‌ها دور هم جمع می شدیم و او بیماری ما را با قندهای قرص نما که‌ دزدکی کش رفته‌ بودیم معالجه‌ می کرد و این قرص ها بیشتر وقتها در گلویمان گیر می کرد و نتیجه‌ معالجه‌ خانم دکتر نوشیدن پی درپی آب بود و صرفه‌های پشت سر هم و خنده‌ دیگر بچه‌ها. منهم که‌ دوست داشتم خلبان شوم و هربار از روی درخت گردو حیات آنها خودم را به‌ پائین پرت می کردم که‌ مثلا یکی از بالهای هواپیمایم شکسته‌ و من باید با چتر به‌ پائین می پریدم و این پریدن ها هربار زخمی بود بر روی زانو یا دستم و در نتیجه‌ معالجه‌ خانم دکتر.

مدرسه‌ ده‌ ما فقط تا پنجم ابتدائی داشت و برای دوران راهنمائی می بایست یا به‌ شهر می رفتیم یا در ده‌ همسایه‌ که‌ پنج کیلومتر با ده‌ فاصله‌ داشت. دانش آموزان باید تمام فصل پاییز، زمستان و بهار با بارش باران ، برف و سردی هوا پیاده‌ روزی دوبار این مسیر را می پیمودند. بیشتر خانواده‌ها بخاطر این مشکل و یا گاها بخاطر اعتقادات سنتی که‌ داشتند مانع ادامه‌ تحصیل دخترانشان می شدند و یا گروهی دیگر دخترانشان را برای ادامه‌ تحصیل به‌ خانه‌ فامیل هایشان در شهر می فرستادن. در این میان گولاله‌ بخاطر نداشتن فامیل در شهر و سختی راه‌ و اعتقادات خانواده‌اش مجبور به‌ترک تحصیل، خانه‌ نشینی، یادگیری پخت و پز وخانه‌ داری شد.

با آنکه‌ سن و سال او در آن زمان برای آن کارها بسیار کم بود اما او زود با شرایط ناخواسته‌ خو گرفت و بعدها کمتر در بین بچه‌های محله‌ دیده‌ می شد. او را مجبور کردند‌ که‌ دنیای شیرین کودکی اش را فقط در دوره‌ای کوتاه‌ تجربه‌ کند و ناخواسته‌ پا به‌ دنیای بزرگترها بگذارد، دنیایی که‌ برای او بسیار نا آشنا بود. او در شرایطی قرار داشت که‌‌ زندگی را سلسله‌ مراتبی مداوم همراه‌ با فرهنگ خاص خودش تجربه‌ کند سلسله‌ مراتبی که‌ از قدیم آغاز شده‌ و باید نسل های بعدی بدون هیچ کم و کاستی آن را اجرا کنند. او با 13 سال در زمانی کوتاه‌ زنی خاندار شد و با دنیای خواسته‌ها و آرزوها برای همیشه‌ خداحافظی کند و تا مرگ آنها را روزی چند بار در رویاهایش مرورکند.

آرام از پله‌های خانه‌ داماد بالا رفتم و در میان انبوه‌ جمعیت زنان و کودکان به‌ دنبال گولاله‌ می گشتم، روم نمی شد سراغش را از کسی بگیرم بهمین خاطر همه‌ اتاقها را گشتم، اما او را نیافتم. در لابلای جستجو پچ پچ زنان که‌ خبری را رد و بدل می کردند بیشتر کنجکاوم کرد، به‌ این پچ پچ ها تیز شده‌ بودم که‌ شاید در لابلای آن خبری از گولاله‌ بیابم که‌ صدای گریه‌ او را از دورن حمام شنیدم. می ترسیدم در حمام را بزنم و یا او را صدا کنم، روبروی در حمام نشستم و دوباره‌ غرق در خاطرات باهم بودن شدم.

کلاس سوم ابتدائی آقای رحیمی یک روز همه‌ ما را به‌ اردو برد، در اردو به‌ دو دسته‌ تقیسم شدیم کلاس اولی ها و کلاس سومی ها که‌ تعدادمان زیاد بود در یک گروه‌ و بقیه‌ هم در گروه‌ دیگر. خانم آقای رحیمی سرپرست گروه‌ ما بود و خود آقای رحیمی سرپرست گروه‌ دوم. حرکات خانم و آقای رحیمی آن روز برای من تازگی داشت، چون هیچ وقت این نوع رفتارها را در خانواده‌ خود ندیده‌ بودم، اما این برخوردها بیشتر گولاله‌ را کنجکاو کرده‌ بود و برایش تازگی داشت مثلا خانم و آقای رحیمی دست همدیگر را گرفته‌ بودند، یا دست روی شونه‌ هم دیگر انداخته‌ بودند و یا در بازی که‌ در مقابل همدیگر قرار گرفته‌ بودند بعضی واژه‌ها و اصطلاح ها را بکار می برند ...

در حمام باز شد، به‌ محض باز شدن در، صورت پف کرده‌ و چشمهای سرخش را دیدم، انگار زنبوری صورت او را گزیده‌ بود. نمی توانستم در آن زمان هیچ احساسی نسبت به‌ دوست دیرینه‌ام که‌ حالا باید برای همیشه‌ ترکش می کردم ابراز نکنم، اما غرور نوجوانی این اجازه‌ را هم نمی داد که‌ عکس العملم را علنی کنم. نگاهی به‌ من کرد و با سرعت به‌ اتاق دیگر رفت. یواشکی در حال پاک کردن اشکهایم بودم که‌ گولاله‌ را بالای سر خود دیدم، دفترچه‌ صورتی اش را به‌ سوی من پرت کرد و با سرعت با صدای بلند گریه‌ دوباره‌ به‌ حمام رفت. دفترچه‌ را زیر پیراهنم قایم کردم و در حالی که‌ می خواستم از خانه‌ خارج شوم پچ پچ یکی از زنهای که‌ در راه‌ رو به‌ زن دیگر می گفت "او هنوز دختر است" را شنیدم ....

در حیاط مات و مبهوت در جستجوی مفهوم این جمله‌ بودم که‌ صدای جیغ و داد افراد داخل خانه‌ با فرار آنها ‌جو شاد فضای خانه‌ را بکلی تغییر داد و به‌ جای پایکوبی و رقص و موزیک صدای بغض دخترکی نوجوان بود که‌ لحظات پایان زندگیش را در میان شعله‌های آتش فریاد می زد ...

* این داستان را سال 1380 نوشته‌ام.

*در بخشی از کردستان و حتی لرستان رسم است که‌ سومین روز بعد از عرسی خانواده‌ عروس و فامیل و آشنا برای بازدید به‌ خانه‌ عروس می روند. در بعضی مناطق همان روز عروس به‌ خانه‌ پدر بر می گردد و تا یک هفته‌ در آنجا می ماند و اما رسم معمول آن این است که‌ عروس بعد از یک هفته‌ به‌ خانه‌ پدر و مادرش بر می گردد.

2011-02-17T16:26:00.001+01:00

دروغی که‌ ترس بزرگی پشت آن نهفته‌ است!

محمد محمدی

"اتوبوس با سرعت بیشتری به‌ راه‌ می افتد، مرد جوان به‌ بلوک های سیمانی جدول خیره‌ می شود، نیمی زرد و نیمی سیاه‌. چه‌ ترکیب مسخره‌ای، این را در دلش می گوید. همین که‌ جمله‌ تمام شد در کنار جدول مرد جوانی را می بینید که‌ سر به‌ زیر آرام، آرام قدم می زند. شاید دنبال چیزی بگردد و شای، هم نگردد، بعد از تمام شدن جمله‌ چشمانش را می بندد" این آخرین جمله از داستان کوتاە و جذاب " اتوبوس" است که صانع ژاله دانشجوی کرد، دانشگاه هنر تهران، در ماهنامه‌ی "آزما" نگاشته است.

در اینکه‌ صانع ژاله‌ اتفاقی مانند ده‌ها انسان آزادی خواه مانند نداها و سهراب ها که‌ در جریان اعتراضات خیابانی توسط شلیک مستقیم نیروهای امنیتی و لباس شخصی کشته‌ شدند شکی نیست و هر انسان عاقل و بالغی می تواند این را تشخیص بدهد. اما جسد دزدی و شهید جمهوری اسلامی ساختن از یک طرف و آن را جاسوس نظام خواندن از طرف دیگر کاملا برنامه‌ ریزی شده‌ و برای جلوگیری از یک خیزش مردمی در کردستان‌ انجام شد. خیزشی که‌ می رفت اینبار عمومی و سراسری شود و این تحلیل را که‌ " پیروزی جنبش آزادی خواه‌ ایران اینبار از کردستان شروع می شود" را به‌ واقعیت تبدیل کند.

با توجه‌ به‌ تاریخ ‌مبارزاتی کردستان و بررسی دو رویداد مهم در چند سال اخیر در کردستان که‌ منجر به‌ اعتراض سراسری در کردستان شد، رژیم را وا داشت تا اینگونه‌ با تحت فشار قرار دادن خانواده‌ و بستگان شهد صانع ژاله‌ و همچنین با استفاده‌ از همه‌ امکانات تبلیغی خود از صدا و سیما گرفته‌ تا مطبوعات و منبری ها و ... مانع از یک خیزش مردمی در کردستان و در نهایت در همه‌ شهرهای ایران شود.

تابستان سال 2005 جوانی مهابادی بنام شوانه‌ سید قادر زیر شکنجه‌ وحشیانه‌ ماموران اطلاعات مهاباد جان باخت و انتشار تصاویرشکنجه‌ شده‌ او نه‌ تنها کردستان بلکه‌ دنیا را به‌ لرزه‌ در آورد که‌ چگونه‌ جمهوری عدل اسلامی با شهروندان خود برخورد می کند و اینگونه‌ بود که‌ کردستان یکپارچه‌ صحنه‌ اعتراضات وتظاهرات خیابانی شد.(هیچ گاه‌ شبی که‌ با دوستانم در میدان بسیج شهر جوانرود که‌ می خواستیم به‌ تظاهرکننده‌گان بپیوندیم را فراموش نمی کنم، که‌ جلوی بانک صادرات شهر تجمع کرده‌ بودند و در فاصله‌ فقط چند دقیقه‌ لشکری از نیروهای سپاه‌ و انتظامی با مجهزترین امکانات از اسلحه‌ گرفته‌ تا باتوم و گاز اشک آور و... به‌ تظاهرکننده‌گان حمله‌ کردند، و هرکس را که‌ دستشان می افتاد تا حد مرگ می زدند و خانه‌ به‌ خانه‌ کوچه‌های خیابان سنجابی را آن شب بازرسی کردند و حتی پسران 13 ساله‌ را با خود بردند)

23 اردیبهشت سال 1389 درست چند روز بعد از اعدام فرزاد کمانگر و یارانش کردستان با همه‌ قشرها و گروهای مدنی و احزاب سیاسی در اعتراض به‌ اعدام این عزیزان دست به‌ اعتصاب عمومی زدند. حرکتی که‌ فرسنگها فراتر از دیوار ولایت فقیه‌ را هم بلرزه‌ در آورد و رژیم را وا داشت که‌ در کردستان وضعیت فوق العاده‌ برقرار کند تا جایی که‌ دست به‌ حمله‌های خود ساخته‌ مانند "انفجار مهاباد" ، ترور و بازداشت ده‌ها فعال سیاسی و مدنی و اجرای حکم اعدام چند فعال سیاسی، کردستان را بیشتر از هر زمانی میلیتاریزه‌ کرد. بیشتر کارشناسان در آن زمان الگوی اعتصاب سراسری و اتحاد بین کردها را نمونه‌ای عالی برای پیروزی جنبش آزادی خواهی ایران معرفی کردند.

با وجود اینکه‌ سالهاست احزاب تاریخی و مردمی کردستان در خارج از کشور فعالیت می کنند، جمهوری اسلامی هیچگاه‌ این امکان را نیافت که‌ در جامعه‌ کردستان پایگاه‌ اجتماعی پیدا کند چه‌ آن زمان که‌ پیشمرگه‌های مسلمان را تاسیس کرد و خواست از طریق اسلامی سیاسی در جامعه‌ کردستان نفوذ کند و چه‌ با فقر سازی وحکومت نظامی. آری کردستان از همان روز اول تشخیص داد که‌ از بطن رژیم جهل اسلامی هیچ گاه‌ آزادی متولد نخواهد شد و برای این تشخیص سالهاست که‌ قربانی می دهد و اینگونه‌ است که‌ کردها بدترین مجازات را برای آزادی خواهی خود پیش بینی کرده‌اند. کم نیستند که‌ هم در درون رژیم و خارج از رژیم که‌ این حقیقت را قبول نکرده‌ باشند که‌ کردستان متشکل تر و متحدتر از دیگر گروهای سیاسی و ملی در ایران است. حقیقتی که‌ در طول سه‌ ده‌ گذشته‌ بارها شاهد آن بوده‌ایم و کوچ دسته‌ جمعی مریوان، مقامت 22 روز در برابر ارتش و سپاه‌ و بسیج و ... جمهوری اسلامی، اعتصاب عمومی 23 شهریور امسال نمونه‌ای از این اتحاد است‌. پس وای به‌ روزی کردستان دوباره‌ قیام کند که‌ این روز زیاد دور نیست.

شکی نیست که‌ صانع ژاله‌ با آنچه‌ که‌ در نوشته‌ها و کارهای هنری او می بینیم انسانی آزادی خواه‌ بود و با هنرش در راه‌ آزادی و آزادگی مبارزه‌ می کرد. یاد و خاطره‌ صانع ژاله مانند فرازدها و احسانها همیشه‌ در دل کردستان و همه‌ انسانهای آزادی خواه‌ ایران باقی خواهند ماند و آینده‌گان از شجاعت و رشاد آنها به‌ نیکی یاد خواهند کرد.

یادش گرامی و راهش پاینده‌

لینک داستان اتوبوس:

http://www.magiran.com/ppdf/1294/p0129400370361.pdf

2011-01-31T16:35:00.007+01:00

آیا انقلاب مصر اسلامی خواهد شد؟ / محمد محمدی

از همان بچگی دوست داشتم که‌ کشور مصر را از نزدیک ببینم، کشوری با تاریخی کهن و حوادث بزرگ، اما تا به‌ امروز این امکان بوجود نیامد تا از جامعه‌ طبقاتی مصر دیدن کنم و موجهای آرام حاشیه‌ نیل را در غروبی بهاری ببینم. شاید همین عشق و علاقه‌ به‌ فرهنگ مصر باعث شده‌ بود که‌ من دنیای مردمان مصری را از طریق سینمای این کشور تعقیب کنم، سینمایی که‌ در نوع خود و در مقایسه‌ با کشورهای دیگر اسلامی و منطقه‌ بی نظیر بوده‌ و تا بحال توانسته‌ به‌ موضوعاتی همچون اسلام سیاسی، فقر اجتماعی و فرهنگ مردسالار آن جامعه‌ بپردازد و از طریق اندیشمندان آن جامعه‌ مورد نقد و بررسی قرار دهد!

انگار باید سیر تحولات سال 1979 ایران یکبار دیگر اما در کشوری با قدمت تاریخی مشابه‌ اتفاق بیافتد و بگونه‌ای دیگر تاریخ بار دیگر بازنویسی شود مردمانی با‌ نقطه‌ مشترک فراوان و با تاریخ دیکتاتوری هزار ساله‌‌!

انگار باید اینبار بجای بهروز وثوقی در فیلم گوزن ها این عادل امام یا احمد زکی ها باشند که‌ نقش اول نسل به‌ طغیان آمده‌ ملت مصر را بازی کنند تا این بار هم چاشنی این انقلاب سینما باشد، سینمایی که‌ بوضوح در طول سالهای گذشته‌ با ایما و اشاره و استعاره‌، درد ملتی را به‌ نمایش بگذارد و مردم مصر اینگونه‌ با این فیلم ها که‌ روایت بخش کوچکی از درد آنهاست انس بگیرند و ‌فارغ ازهر طبقه‌ و گروهی برای رسیدن به‌ رهائی خروش کنند و با حضورشان در خیابانها مرزهای قدرت و ثروت را درهم کوبند.

انگار اینبار باید آلونک نشینهای کنار قاهره‌ و اسکندریه‌، نقش حاشیه‌ نشینان شهر تهران و شهرها بزرگ ایران را بازی کنند با این تفاوت که‌ بیشتر این حاشیه‌ نشینان در ایران مهاجرانی بودند که‌ از آنها برای عمران و آبادی پایتخت و شهرهای بزرگ، بیگاری می کشیدند ولی در مصر اکثریت این خانواده‌ها نسل اندر نسل در این مناطق با فقر بدنیا می آیند و با فقر می میرند

انگار باید یکبار دیگر دیکتاتورها کابینه‌های خود را تغییر دهند و با انتصاب نخست وزیر جدید سالهای غرور و تک روی خود را برای نگه‌ داشتن قدرت کنار نگذارند و صدای ملت را فقط شنیده‌ بحساب بیاورند و در عمل این دیکتاوری و قدرت طلبی باشد که‌ بازهم تصمیم بگیرد و حکمرانی کند و بختیارها و احمد محمد شفیق ها تنها آرام بخشهای کوتاه‌ مدت برای درد ملت باشند، درمانی که‌ توان بهبود درد بزرگ جامعه را هیچ وقت نخواهد داشت!

انگار باید تاریخ یکبار دیگر مردی را نه‌ از "نوفل لوشاتو" بلکه‌ از شهر "ژنو" برای رهبری جنبشی دیگر روانه‌ منطقه‌ای دیگر از خاورمیانه‌ کند و یکبار دیگر مردمانی جان برکف در خیابانها شعار زندگی را از این رهبران بشنوند. آیا محمد البرادعی خمینی دیگری برای انقلابیون مصر خواهد بود، یا محمد مهدی عاکف رهبر اخوان المسلمین خمینی مصرخواهد شد که‌ امروز بزرگترین نیروی اپوزسیون حکومت مصر محسوب می شود؟

به‌ دلایل زیر نباید به‌ نتیجه‌ قیام مردم مصر خوشبین بود:

1. اکثریت جامعه‌ مصر را مردمانی مذهبی، فقیر و بی سواد تشکیل می دهد، مسئله‌ای که‌ به‌ باور بیشتر کارشناسان عربی و خاورمیانه‌ دلیل طولانی بودند دیکتاوری حسنی مبارک بوده‌ است. اکثریت مصری های کنونی تاریخ خود را بیشتر تاریخی اسلامی و عربی می دانند تا تاریخ مصری. همین باعث شده‌ است که‌ حسنی مبارک سالها با شعار مصرعربی بگونه‌ای رهبری جهان عرب را در منطقه‌ بازی کند.

2. بزرگترین نیروی اپوزسیون مصر اخوان المسلمین است که‌ از دانشگاه‌ الازهر مصر تغذیه‌ می کند، دانشگاهی که‌ می توان گفت معتبرترین دانشگاه‌ اسلامی در جهان است. با این حال با وجود فقر و بی سوادی اکثریت جامعه‌ و نفوذ و قدرت مالی بنیان گرایان اسلامی در بین این قشر از جامعه‌، دمکراسی نمی تواند مسئله‌ جدی برای مصرهای باشد بلکه‌ مسئله‌ اصلی سیرکردن شکم خانواده‌های است که‌ آمار میلیونی دارند و گاهی درآمد آنها به‌ 2 دلار در روز هم نمی رسد.

3. عدم شرکت گسترده‌ زنان در تظارات خیابانی! زنان در مصر مانند سایر کشورهای عربی و اسلامی همیشه‌ در حاشیه‌ بوده‌اند، اگر چه‌ از این جامعه‌ زنانی همچون هدا شعراوی و صفیه‌ زغلول ظهور کرده‌اند وسکان جنبش برابری خواهی زنان را در دست گرفته‌اند و همچنین امروز درصد بیشتری از فارغ التحصیلان دانشگاه‌ را زنان تشکیل می دهند. اما این مردسالاری است که‌ با کمک قانون و شرع اسلام بر زنان مصری حکم می راند و امروز از طریق اخبار و تصاویر اعتراضات می بینیم که‌ زنان مصری بنا به‌ دلایل فوق به‌ حاشیه‌ رانده‌ شده‌اند. عدم شرکت آنها با شعارهای زنانه‌ در اعتراضات کنونی هیچ گونه‌ دستاوری برای جنبش زنان نخواهد داشت و تاثیر‌ منفی بر روند جنبش کنونی اگر آن را جنبش دمکراسی خواهی بنامیم، خواهد گذاشت .

نقش مصر در معادلات سیاسی منطقه‌ بویژه‌ رابطه‌ با اسرائیل و همچنین مسئله‌ غزه‌ با توجه‌ به‌ حمایت بی دریغ جمهوری اسلامی ایران از نیروهای خودی چون حماس و حزب الله‌ در همسایگی مصر و همچنین حمایت از اخوان المسلمین. با همه‌ اینها ماجرای دادن رشوه‌ میلیون دلاری به‌ محمد البرادعی زمانی که‌ مدیرکل آژانس بود این هشدار را می دهد که ‌درنبود اپوزسیون دمکرات و سکولار، در صورت سقوط حکومت نیمه‌ سکولار حسنی مبارک زمینه‌ برای تاخت وتاز اسلامی گرایان تندرو در مصر فراهم می شود و نه‌ تنها مصر بلکه‌ تا شعاع هزاران کیلومتر از جهان را نیز به‌ لرزه‌ درمی آورد. اینگونه‌ است که تا اکنون‌ کشورهای غربی از جمله‌ آمریکا در قبال اعتراضات مردم مصر محتاط عمل کرده‌اند

2010-10-11T23:00:00.005+02:00

وای اگر کوری عصا کش کور دگر شود/ پیرامون دستگیری دو خبرنگار آلمانی در تبریز!

مینا احدی و ‌ کمیته‌ بین المللی علیه‌ اعدام مدعی شده‌اند که‌ دو خبرنگار آلمانی که‌ اخیرا در ایران دستگیر شده‌اند. در لحظه‌ دستگری در شهر تبریز با او تماس تلفنی داشته‌اند و او آنها را برای این مصاحبه‌ راهنمائی و کارهای آنها را هماهنگی کرده‌ است. این خبر بعدا توسط رژیم هم تائید شد.

موضوع پرونده‌ سکینه‌ آشتیانی مورد پنهانی از دید جامعه‌ جهانی نیست و پسرش در شهر تبریزبارها با میدیای جهانی مصاحبه‌ تلفنی داشته‌ است و آشکارا از پرونده‌ مادرش سخن گفته‌ است. حال اگر هدف از فرستادن این دو خبرنگار آلمانی به‌ قلب دشمن و تحقیق درباره‌ موضوعی که‌ هم اکنون از اهمیت بیشتری از لحاظ سیاسی برای رژیم دارد به‌ چه‌ منظور؟ و بانیان این تفکر چه‌ هدفی در سر داشته‌اند که‌ اینگونه‌ با جان آدمهای که‌ عموما اگر نگویم ناآشنا اما به‌ اندازه‌ ایرانی که‌ ادعا می کند سیاسی و فعال حقوق بشر است با اوضاع و احوال ایران آشنا نیست، بازی کرده‌اند؟ هرچند که‌ در رابطه‌ با پرونده‌ خانم آشتیانی نباید فراموش کرد که‌ موضوع این پرونده‌ که‌ به‌ لطف وکیل ایشان یعنی آقای مصطفی محمدی میدیای شد در جریان سفر احمدی نژاد به‌ نیویورک برای او و گروه‌ همراهش چه‌ از طرف خبرنگاران و چه‌ افکار عمومی دردسرساز شد.

شاید یکی از عواقب این ماجرا و به‌ نوعی گروگانگیری این خبرنگاران که‌ هیچ گاه‌ در میدیا عمومی نخواهد نشد، بده‌ بستانهای پشت پرده‌ای است که‌ توسط رژیم و دولت آلمان بر سر آزادی آنها صورت خواهد گرفت. در بازار تحریم و فشار اقتصادی بر حکومت ایران، آلمان که‌ یکی از مهمترین شرکای تجاری ده‌ سال اخیر ایران بوده‌ و هست، دکان خوبی برای خرید کالاهای مورد نیاز باشد، بهرحال در کشور آلمان جان آدمی محترم و مسئولین کشوری خود را موظف به‌ حمایت از شهروندان آلمانی می دانند.

شاید هنوز برای قضاوت کردن زود باشد، اما خطای به‌ این بزرگی آنهم از طرف کسانی که‌ ادعای اپوزسیونی 31 ساله‌ دارند در یک جمله‌ می توان گفت یا هنوز رژیم را نشناخته‌اند و یا در بازار هوچیگری و تبلیغات رسانه‌ای داستان ساز هدف تنها نشان دادن قدرتی خیالی و رویای و ابراز وجود باشد، حتی اگر با قیمت جان انسانها تمام شود!

محمد محمدی

2010-06-27T13:09:00.009+02:00

گفتگوی محمد محمدی با خندان محمد جزا

خندان محمد جزا: تن فروشی از طرف اکثریت افراد جامعه‌ رد می شود این در حالی است که‌ بیش از نصف افراد آن جامعه‌ آن را دنبال می کنند.

خانم خندان محمد جزا فارغ التحصیل در رشته‌ جامعه‌ شناسی، نویسنده‌ کتاب "اقیانوسی از جرم" که‌ به‌ زبان کردی نوشته‌ شده‌ است( هم اکنون این کتاب توسط سازمان آلمانی "هاوکاری" که‌ در رابطه‌ با مسائل حقوق بشری فعالیت دارد به‌ انگلیسی ترجمه‌ شده‌ است و در آینده‌ ای نزدیک چاپ می شود)، فعال مدنی در رابطه‌ با کودکان و زنان است. مدت 13 سال در رابطه‌ با تن فروشی در کردستان عراق تحقیق کرده‌ است که‌ حاصل آن کتاب "اقیانوسی از جرم" و ده‌ ها سمینار بوده‌ است. سال 2007 برای کتاب "اقیانوسی از جرم" از طرف حکومت اقلیم کردستان اولین جایزه‌ دفاع از زن را می گیرد و یک سال بعد بخاطر همین کتاب مجبور می شود که‌ کردستان عراق را ترک کند. این کتاب ‌ تحقیقاتی میدانی است که‌ در آن با 296 زن تن فروش، 79 رئیس بان و 96 خریدار گفتگو شده‌‌ و با روش ام پی کال (روشی علمی برای تحقیقات میدانی است که‌ در دانشگاه‌ های آمریکا از آن استفاده‌ می شود) آماده‌ شده‌ است. در رابطه‌ با کتاب اقیانوسی از جرم و جنبش زنان در کردستان عراق گفتگوی با خانم خندان محمد جزا داشته‌ام که‌ بصورت ذیل است.

س: تن فروشی را چگونه‌ تعریف می کنید؟

ج: من نمی توانم برای خودم تعریف مشخصی از تن فروشی داشته‌ باشم، ولی در کل و تعریف جهانی آن " ارتباط سکسی بین دو نفر و یا بیشتر از دو نفر در قبال پول"، این تعریف کلی آن بود، اما از دید من تن فروشی را یک جرم می دانم، چون در دنیا 3% زنان با خواست و میل خود به‌ این کار روی می آورند، و بقیه‌ هم قربانی سیستم های سرمایه‌داری، مشکلات اجتماعی، فقر و سیستم های مرد سالارانه‌ حاکم درآن جامعه‌ هستند.

س: چرا اقیانوسی از جرم؟

ج: نزدیک به‌ 13 سال مشغول آن کار تحقیقی بودم، پیدا کردن اسمی برای کتاب و طرح جلد هم ‌شاید مبالغه‌ نباشد که‌ بگویم اندازه‌ خود کار مرا خسته‌ کرده‌ باشد، همیشه‌ دنبال اسمی برای کتاب بودم که‌ بتواند در یک نگاه‌ معنا و مفهوم چهارصد صفحه‌ نوشته‌ را بدهد. از دیدگاه‌ من آن جامعه‌ اقیانوسی است، که‌ رنگا و رنگ است، نه‌ تنها از لحاظ فکری و سیاسی، بلکه‌ از لحاظ مسائل اجتماعی و فرهنگی و حتی معضلات اجتماعی. ببینید در اقیانوس با وجود اینکه‌ موجودات مختلفی زندگی می کنند، اما رازها و اسرارهای مختلفی هم همراه‌ خودش دارد که‌ هنوز کشف نشده‌ است، شباهت این جامعه‌ با اقیانوس در یک نگاه‌ می تواند این گونه‌ تعریف شود که‌ اینکه‌ زندگی آدمیزاد تنها وجود انسان و کارهای روزمره‌ آن نیست، بلکه‌ اگر وارد عمق ماجرا شوید، بخصوص در زمینه‌ اجتماعی و جامعه‌ شناسی برگ های ناشناخته‌ای برای ما روشن می شود، و متاسفانه‌ در این کاوش و تحقیق میدانی معضلات و مشکلات اجتماعی بیشتر خود نمائی می کنند.

س: نتیجه‌ 13 سال کار تحقیقی در زمینه‌ تن فروشی چی بود؟

ج: نمی توان نتیجه‌ 13 سال کار میدانی را در گفتگوی کوتاه‌ بیان کرد، اما در یک جمع بندی کلی می توان گفت که‌ در جامعه‌ ما دلائل مختلفی برای تن فروشی وجود دارد. مسئله‌ اقتصادی تنها دلیل نیست بلکه‌ مسائل دیگری از جمله‌، پائین بودن سطح آگاهی عمومی آن جامعه‌، لذت در سکس، تعریف غلط از تشکیل خانواده‌ و روابط بین زن و شوهر، سیستم مرد سالاری و دلائل دیگری، همه‌ اینها سرنخ های شد برای تحقیق در زمینه‌ مسائل مختلف اجتماعی در آن جامعه‌. نتیجه‌ این کتاب بخش های مختلف زندگی در آن جامعه‌ را مورد خطاب قرار می دهد، در رابطه‌ هم پاسخ های داشته‌ است. در رابطه‌ با خانواده‌ مشکلات فراتر از برآوردن شدن نیاز مادی و حتی معنوی بوده‌ است،‌ طلاق، کودکان بی سرپرست، کودکان کار، بیماری های واگیردار مثل ایدز و....، در کنار این مسائل می بینید که‌ همه‌ این زنان از لحاظ جسمی وحتی روحی هم بیمار هستند.

البته‌ دریک جمله‌ می توانم بگویم که‌ دیدگاه‌ جامعه‌ را هم تا حد بسیار زیادی بخصوص در میان نسل جوان و روشنفکر آن جامعه‌ نسبت به‌ زنان تن فروش تغییر داده‌ است. هرچند که‌ می بینید مسائل از این قبیل در این جامعه‌ ما کمتر مورد بررسی قرار می گیرند.

س: بر می گردم به‌ سوال اول. شما می گوید در دنیا یک تعریف مشخص برای تن فروشی وجود دارد، آیا از لحاظ اجتماعی و فرهنگی هم تن فروشی یک روش و سنت را دنبال می کند؟

ج: برای این کار من به‌ کشورهای مختلفی سر زده‌ام، با بسیاری از زنان تن فروش از ملیت های مختلف گفتگو داشته‌ ام، می توان گفت که‌ در همه‌ دنیا فرهنگ مشترکی برای این کار دارند، اما با توجه‌ موقعیت و سیستم حاکم بر آن جامعه‌ تفاوت دارند. برای مثال در کشور سوئد خریدار را مجازات می کنند، اما در کردستان عراق و بیشتر کشورهای خاورمیانه‌ تن فروش را مجازات می کنند، و گاها در کشورهای چون ایران و... حکم سنگینی چون اعدام برای این زنان صادر می شود.

س: شما تن فروشی را قربانی می بینید، چرا قربانی به‌ این راه‌ کشیده‌ می شود؟

ج: جدا از آن 3% که‌ گفتم با میل و آرزوی خود به‌ این راه‌ کشیده‌ می شوند بقیه‌ بخاطر شرایط و بحران های موجود در آن جامعه‌ به‌ این راه‌ کشیده‌ می شوند. جنگ و آثار ناشی از آن یکی از این دلائل است، حتی برای‌ جاسوسی هم زنان تن فروش به‌ خدمت گرفته‌ می شوند، ترانزیت مواد مخدر هم روی دیگر کار است، می توان گفت که‌ جاسوسی و مواد مخدر و تن فروشی در یک گروه‌ قرار می گیرند.

پایین بودن سطح آگاهی افراد آن جامعه‌، آشنا نبودن به‌ جنبه‌ های مختلف مسائل سکسی، سرکوب میل سکسی واینکه‌ افراد آن جامعه‌ هم زنان و هم مردان دید حیوانی نسبت به‌ سکس دارند، می توان گفت که‌ کمبود سکسی یکی از علت های اصلی است.

ازدواج سنتی که‌ خاص کشورهای خاورمیانه‌ است. متاسفانه‌ خشنوت، مشکلات اجتماع و حتی تن فروشی نتیجه‌ این نوع ازدواج ها است. در این جامعه‌ با توجه‌ به‌ فرهنگ موجود حاکم بسیار سخت است که‌ بتوان از این چهار چوب و حصار سنتی رها شد، بهمین خاطر می بینید که‌ تن فروشی راه‌ حلی می شود برای برون رفت از این بحران.

س: در یکی از نوشته‌هایتان مقابله‌ با سیستم مرد سالاری را از جمله‌ دلائل کشیده‌ شدن زنان به‌ این کار می دانید؟

ج: ببینید نتیجه‌ علمی و تحقیقی این کتاب در چند فاکت خلاصه‌ می شود که‌ من در سوال قبلی کوتاه‌ به‌ آن اشاره‌ کردم، اما در کنار این، نتیجه‌ 13 سال کار تحقیقی به‌ من می گوید که‌ در میان زنان جنبشی غیر ارادی است که‌ تقاص خود را از مردان پس بگیرند. برای مبارزه‌ با سیستم مرد سالاری، برای بدست آوردن قدرت، سرمایه‌، مسئولیت، چون در این جوامع همیشه‌ مردان صاحب قدرت و امکانات بوده‌ اند. در پاسخ به‌ سوالم از کسانی که‌ از لحاظ مادی نیازی به‌ تن فروشی نداشته‌ همیشه‌ این جواب را دریافت کرده‌ام که‌ می خواهم در محیط خانواده‌ و جامعه‌ قدرت بیشتری داشته‌ باشم با استفاده‌ از پولی که‌ در این راه‌ بدست می آورند با خرید خانه‌ و ماشین و .... به‌ نوعی با مردان از لحاظ قدرت رقابت می کنند و سعی می کنند در این قدرت با مردان سهیم شوند.

س: آیا این جنبش را منطقی و جواب گو می بینید؟

ج: ببینید مسئله‌ موفق بودن یا جواب گو بودن این الترناتیو نیست، مسئله‌ اینجا است اگر این زنان در کارشان موفق هم باشند در مرحله‌ اول قربانی هستند. پس نمی توان گفت که‌ با وجود موفقیت در راه‌ و روش کار در کل نتایج مثبت بوده‌ باشد. این نوع مبارزه‌ در زنان غیر ارادی است، می توان با سیستم مردسالاری جامعه‌ مبارزه‌ کرد اما با سیستم و روش دیگری، نه‌ از طریق تن فروشی.

س: 7بار تجدید چاپ کتاب "اقیانوسی از جرم" چه‌ تاثیری در جامعه‌ کردستان داشته‌ است؟

ج: مطمئنا تاثیر بسیاری داشته‌ است، اگر چه‌ نمی توان گفت که‌ این کار تحقیقی کامل و جامع است، اما به‌ دلیل اینکه‌ این کار برای اولین بار در یک جامعه‌ سنتی بخصوص کردستان و حتی عراق انجام شده‌ است، و اینکه‌ در این کار تحقیقی خود قربانی ها جنبه‌ های مختلف زندگی خود را بازگو می کنند. برای من افتخاری بزرگی است که‌ بارها در روزنامه‌ ها و نوشته‌های روشنفکران آن جامعه‌، و یا حتی افراد عادی این جمله‌ را می شنوم که‌ کتاب من دیدگاه‌ مردم آن جامعه‌ را نسبط به‌ این مسئله‌ تغییر داده‌ است. برای نمونه‌ اینکه‌ هم اکنون بیشتر افراد آن جامعه‌ تن فروش ها را به‌ چشم قربانی می بینند تا فاحشه‌.

س: برخلاف دیدگاه‌ جامعه‌ از طرف حکومت برخورد دیگری نسبت به‌ کتاب شما شده‌، و هم اکنون در پارلمان ایالتی کردستان عراق طرحی درباره‌ تن فروشی در حال بررسی بود که‌ از طرف نماینده‌گان رد شده‌ است؟

ج: ببینید در قانون اساسی عراق ماده‌ ای در رابطه‌ با تن فروشی وجود دارد که‌ بیشتر در خدمت مردان است، همانگونه‌ که‌ گفتم اگر چه‌ در عراق کمتر بوده‌ که‌ زنان را بخاطر تن فروشی اعدام شوند، اما با مجازات سختری روبرو می شوند و گاها دیده‌ شده‌ خریدار به‌ عنوان شاهد در جلسه‌ داداگاه‌ علیه‌ تن فروش شهادت داده‌ است و شهادت او برای دادگاه‌ هم قابل قبول است. در این طرح که به‌ پارلمان کردستان عراق داده‌ شد، خواسته‌ شده‌ است که‌ این قانون را تغییر دهند، یعنی قانون هم برای تن فروش و هم خریدار یک حکم صادر کند. متاسفانه‌ یکی از دلائل اصلی رد کردن این طرح این بوده‌ است که‌ در کردستان تن فروشی وجود ندارد مسئله‌ای که‌ اصلا واقعیت ندارد.

ببینید باید در جامعه‌ سیستم حاکم مشکلات موجود را بچشم بیماری نگاه‌ کند، بیماری که‌ نیاز به‌ درمان دارد، مشخص کردن و نشان دادن زخم های کوچک و ریز در جامعه‌ اگر در فاصله‌ زمانی کوتاه‌ درمان نشود طولی نخواهد کشید که‌ این ترک بزرگتر و این زخم ها عمیق تر خواهد شد و کار بجای می رسد که‌ مداوای آن غییر ممکن خواهد شد. من در جواب سوالات قبلی اشاره‌ کوتاه‌ داشتم، مشکل تنها تن فروشی نیست بلکه‌ مشکلات و معضلات حول محور این شغل است. که‌ ضرر آن تنها رو به‌ شخص فروشنده‌ نیست بلکه‌ پایه‌های اساسی آن جامعه‌ که‌ خانواده‌ باشد را را هدف می گیرد، بنیاد خانواده‌ را سست می کند، و ده‌ها مشکل دیگر را همراه‌ خود به‌ جامعه‌ تزریق می کند. نمی توان منکر این واقعیت بود که‌ در کردستان تن فروشی وجود ندارد.

سوال اینجاست چگونه‌ است که‌ در این جامعه‌ کشتن، خشونت، قاچاخ انسان، مواد مخدر، سنگسار زنان و جاسوسی عیب نیست، اما اگر بگویم که‌ ختنه‌ و تن فروشی در این جامعه‌ وجود دارد برای مسئولین این جامعه‌ عیب باشد. بنظر من اگر مانند سوئد قانونی تصویب شود که‌ خریدار را حکم دهند اکثریت مردان این جامعه‌ شامل این سزا خواهند شد، چون اکثریت خریدار هستند.

س: پیدا کردن سوژه‌ها برای تحقیق چگونه‌ بود، شما با بیش از 1800 نفر گفتگو داشته‌اید؟

ج: نمی توان گفت خیلی ساده‌ است و نمی توان گفت که‌ محال است. ببینید در جامعه‌ مرد سالار، سنتی با فرهنگ مخصوص خودش بسیار سخت و خطرناک است، بخصوص اینکه‌ این موضوع خطرترین خط قرمز ها را می شکند و اینکه‌ این کار از طرف یک زن انجام شود. اولین سرنخ و کلید رسیدن به‌ سوژه‌هایم از طرف زندان برای من باز شد. من درباره‌ زنان زندانی تحقیق می کردم، و در آنجا با زنان تن فروش وهم چنین رئیس باندها آشنا شدم و از طریق آنها آدرس رئیس باندهای دیگر را پیدا می کردم.

س: این قسمتی از کار است، در این جامعه‌ سنتی و مرد سالار برای یک زن جوان باید کار بسیار دشواری بوده‌ باشد؟

ج: من در مدت آن 13 سال هم زمان روی دو موضوع کار می کردم، زنان تن فروش و همخوابی زن شوهر دار با مرد دیگر و یا هم خوابی مرد زن دار با زنی دیگر. من برای ان جی او خانزاد کار می کردم که‌ وابسته‌ به‌ هیچ گروه‌ و جناح سیاسی نبود، این سازمان از طرف یک سازمان آلمانی حمایت می شد. با مشکلات زیادی در طول کار روبرو می شدم، چون فعالیت در این زمینه‌ مبارزه‌ با حاکمیت و قانون و فرهنگ آن جامعه‌ است، آنهم ازطرف یک زن که‌ بیان کردن آن از حوصله‌ یک مصاحبه‌ خارج است. در کل می توانم بگویم کار بسیار سختی بود و گاهی وقت ها در خلال کار مرگ را حس کرده‌ام.

س: خندان محمد جزا اعتقادی به‌ جشن و شادی روز 8 مارس ندارد چرا؟

ج: همیشه‌ گفته‌ام آن زنانی که‌ در روز 8 مارس شادی و پای کوبی می کنند جرمشان کمتر از مردی که‌ زنی را می کشد نیست. من اگر تجربه‌ کردستان عراق را بگویم، بیش از 19 سال است که‌ حکومتی آزاد و دمکرات در آن منطقه‌ حاکم است، در واقع ما فقط از لحاظ ملی آزاد هستیم، اما نتوانسته‌ایم از لحاظ عقیدتی و سیاسی و فرهنگی و قانونی آزاد باشیم. ببینید در طول این 19 سال با وجود بیش از 800 سازمان و ان جی او زنان در کردستان کاری خاصی در راستای بهبود وضع قانونی و فرهنگی زنان انجام نشده‌ است. در قانون حمایت از خانواده‌ تنها ماده‌ ای که‌ تغییر کرد قانون چند همسری بود که‌ متاسفانه‌ با اکثریت آرا در پارلمان کردستان تصویب شد. تا امروز هم در جامعه‌ من دختران ختنه‌ می شوند، زنان خود سوزی می کنند، زنان به‌ جای خون داده‌ می شود(در نزاع های بین خانواده‌ ها در قبال کشته‌ شدن کسی خانواده‌ قاتل دختری را بعنوان هدیه‌ به‌ خانواده‌ مقتول می دهند)، دختران گهواره‌ را شوهر می دهند، خشونت بر علیه‌ زنان بیشترو بیشتر شده‌ است، و .... با اینهه‌ مشکلات شما بگوید من در قبال چه‌ حق و حقوقی شادی کنم، فقط اینکه‌ کمی دامن زنان کوتاه‌ شده‌ است، یا اینکه‌ ما زنانی در پارلمان داریم. اینها حق و حقوق نیستند.

س: با وجود این نمونه‌های که‌ در رابطه‌ با خشونت و پایمال شدن حق زنان آوردید نقش آن 800 سازمان و ان جی او چیست؟

ج: مشکل اصلی اینجا است که‌ مکانیزم کار انجمن های زنان اشتباه‌ بوده‌ است، برای اینکه‌ همه‌ این سازمان و ان جی او زنان حزبی و یا حکومتی بوده‌اند، مستقل نبوده‌اند. همیشه‌ در خدمت اهداف و سیاست های احزاب و حکومت بوده‌اند. فعالیت این سازمانها این گونه‌ بوده‌ است که‌ قوانین حزبی و حکومتی را درمیان زنان اجرا کنند نه‌ اینکه‌ مشکلات و خواست های زنان را به‌ گوش احزاب و حکومت برسانند. عضو شدن در حزب به‌ این معنی است که‌ باید برنامه‌ و اساسنامه‌ آن حزب را اجرا کند نه‌ اینکه‌ عضویت زنان در احزاب و ... برای پیشبرد و بهترکردن وضعیت زنان در مسائل قانونی و فرهنگی و اجتماعی باشد. برای نمونه‌ زمانی که‌ قانون چند همسری تصویب شد، سازمان های زنان نتوانستند در اعتراض به‌ تصویب این قانون 1000 زن را به‌ خیابانها بکشند، چون نماینده‌هایشان در پارلمان به‌ این قانون رای مثبت داده‌ بودند.

س: اما در اساس نامه‌ بیشتر این احزاب برابری زن و مرد قید شده‌ است؟

ج: متاسفانه‌ در کشور ما بهترین شعار را می دهند، حتی در برنامه‌ و اساسنامه‌ حزبی بهترین شعارها لحاظ می شود، اما در عمل خلاف این شعارها دیده‌ می شود، چون جامعه‌ای‌ خرافاتی داریم. زن با شعار آزاد نمی شود، اگر تعداد زنان پارلمان کردستان به‌ 50% هم برسد برای من مهم نیست، چون زنانی که‌ در پارلمان حضور دارند خودشان نسیتند، زنی با خواسته‌های زنانه‌ و معتقد به‌ کار برای زنان نیست، از حلاظ جسمی زن هستند اما اعتقاد و تفکر مردانه‌ دارند. در چنین سیستمی اگر زنانی با خواست و تفکر زنان وجود داشته‌ باشتند بازهم توسط سیستم مرد سالار آن جامعه‌ کنترل می شود. سیستم آموزش و پروش آن جامعه‌ زنان را همیشه‌ زیر دست و فرد درجه‌ دو پرورش داده‌ است.

س: آیا جنبش برابری خواهی زنان در کردستان فعال است؟

ج: ببیند چند مرحله‌ داشته‌ است. بعد از آزادی کردستان در سال 1992 تا سال 2007 سازمانهای مستقل زنان وجود نداشته‌ است، تنها سازمان خانزاد نباشد که‌ من در آن کار می کردم. متاسفانه‌ حکومت کردستان تقسیم شده‌ است بین دو حزب "اتحاد میهنی کردستان" و "حزب دمکرات کردستان عراق"، زمانی که‌ از این دوحزب برای اداره‌ امور سازمانها و ان جی او ها کمک مالی می کنند باید مطابق با خواسته‌های آنها عمل کنید. اما از 2007 به‌ بعد زنان مستقل و گروهای مستقل زنان بوجود آمده‌اند. من اگر می گویم که‌ زنان نتوانسته‌اند در راستای احقاق حقوق زنان فعالیت کنند این به‌ این معنا نیست که‌ صرفا هیچ کاری نکرده‌ باشند، کارهای کرده‌اند، اما به‌ اندازه‌ توان و موقعیت بوجود آمده‌ نبوده‌ است، سیستم کارشان اشتباه‌ بوده‌ است.

باید گفت زنان کرد بسیار شجاع هستند و در کردستان عراق درباره‌ حساس ترین موضوع بحث کرده‌اند، اعتراض داشته‌اند، و خط قرمزهای را شکسته‌اند. برای مثال در رابطه‌ با ختنه‌ زنان، زنان کردستان این موضوع را عمومی کرده‌اند، درباره‌اش سمینار گرفته‌اند وبرای جلوگیری از این جنایت در حق بر زنان مبارزه‌ کرده‌اند. اما سیستم حاکم به‌ گونه‌ای دیگر با آنها مقابله‌ می کند، طرح و بحث های آنها را در انظار عموم می پذیرد حتی برایشان سمینار هم می گیرد که‌ در رابطه‌ با موضوع بحثهای علمی هم بشود، این مرحله‌ای از کار است، با تمام شدن سمیناری که‌ نتیجه‌ کلی و قطعی نداشته‌، سیستم حاکمیت سکان هدایت موضوع را از خود زنان می گیرد به‌ شرطی که‌ او موضوع را پیگری کند،اما هیچ وقت این بحث ها و این اعتراض با وجود اینکه‌ در مرحله‌ از زمان خود سیستم حاکمیت حمایت کننده‌ هم بوده‌ به‌ سرانجام نمی رسد. می خواهم بگویم برخورد سیستم حاکمیت با فعالان زن در آن جامعه‌ای سنتی و عقب افتاده‌ اینگونه‌ است، که‌ برای نشان دادن دمکراسی و آزادی تا اندازه‌ اجازه‌ بیان موضوعات را می دهد اما در مرحله‌ از کار موضوع را از زنان گرفته‌ و بعد از مدتی کلا به‌ باد فراموشی می سپارد.

س: آیا می توان به‌ جنبش آزادی خواهی زنان در کردستان عراق امید داشت؟

ج: بله‌، نمی توان نا امید بود، بلاخره‌ مبارزه‌ سخت و دشوار است. تجربه‌ چند سال کار و فعالیت در این رابطه‌ به‌ من می گوید که‌ کارهای انجام می شود اما بسیار آهسته‌ و جانفشانی بیشتری هم می خواهد.

2010-05-06T23:39:00.003+02:00

نامه ای دیگر از شیرین علم هولی

دوران زندانیم وارد سه سالگی خود شده است، یعنی سه سال زندگی زجر آور پشت میله های زندان اوین، که دو سال از آن دوران زندان را بلاتکلیف بدون وکیل و بدون وجود داشتن حکمی مبنی بر قرار بازداشتم را گذراندم. در مدت بلاتکلیفیم روزهای تلخی را در دست سپاه به سر بردم و بعد از آن هم دورانِ بازجویی های بند 209 شروع شد. بعد از دوران 209 بقیه مدت را در بند عمومی گذراندم . به در خواستهای مکرر من برای تعین تکلیفم پاسخ نمیداند. در نهایت حکم ناعادلانه اعدام را برایم صادر کردند.
من بابت چه چیزی حبس کشیده ام، یا باید اعدام شوم؟ آیا جواب به خاطر کُرد بودنم است؟ پس میگویم: من کُرد به دنیا آمده ام و به دلیل کرد بودنم زحمت محرومیت کشیده ام.
زبانم کُردی است، که از طریق زبانم با خانواده و دوستان و آشنایانم رابطه بر قرار کرده ام و با آن بزرگ شده ام و زبانم پل پیوندمان است. اما اجاز ندارم با زبانم صحبت کنم و آن را بخوانم و تحصیل بکنم و در نهایت هم اجاز نمیدهند با زبان خودم بنویسم.
به من میگویند بیا و کُرد بودنت را انکار کن، پس میگویم: اگر چنین کنم خودم را انکار کرده ام.
جناب قاضی محترم، آقای بازجو!!
در آن زمان که من را بازجویی میکردید حتی نمی توانستم به زبان شما صحبت کنم و من در طی دو سال اخیر در زندان زنان زبان فارسی را از دوستانم آموختم، اما شما با زبان خود بازجوییم کردیت و محکمه ام کردید و حکم را برایم صادر کردید. این در حالی بوده که من درست نمی فهمیدم در اطرافم چه میگذرد و من نمی توانستم از خود دفاع کنم.
شکنجه هایی که بر عیله من به کار گرفته اید، کابوس شب هایم شده، درد و رنج های روزانه ام در اثر شکنجه هایی که شده بودم با من روزی را سپری میکنند. ضربه ای که در دوران شکنجه به سرم وارد شده، باعث آسیب دیدگی در سرم شده است. بعضی از روزها دردهای شدید هجوم میاورند. سر دردهایم آنقدر شدید میشود، که دیگر نمیدانم در اطرافم چه میگذرد، ساعت ها از خود بیخود میشوم و در نهایت از شدت درد، بینی ام شروع به خونریزی میکند و بعد کم کم به حالت طبیعی برمیگردم و هوشیار میشوم.
هدیه دیگر آنها برای من ضعف بینایی چشمانم است که دائم تشدید میشود و هنوز هم به درخواستم برای عینک پاسخ نداده شده. وقتی وارد زندان شدم موهایم یک دست سیاه بود، حال که سومین سال را میگذرانم، هر روز شاهد سفید شدن بخشی از آنها هستم.
میدانم که شما تنها این کار را با من و خانواده ام نکرده اید، بلکه این شکنجه ها را برعلیه تمام فرزندان کرد و از جمله با کسانی مانند زینب (جلالیان) و روناک (صفارزاده) و ..... به کار برده اید. چشم مادران کُرد هر روز در انتظار دیدن فرزندانشان اشک باران است، دائم نگرانند از اینکه چه اتفاقی در پیش است، با هر زنگ تلفنی وحشت شنیدن خبر اعدام فرزندانشان را دارند.
امروز 12 اردیبهشت 89 است (2/5/2010) و دوباره بعد از مدتها مرا برای بازجویی به بند 209 زندان اوین بردنند و دوباره اتهامات بی اساسشان را تکرار کردند. از من خواستند، که با آنها همکاری کنم تا حکم اعدامم شکسته شود. من نمیدانم این همکاری چه معنی دارد، وقتی من چیزی بیشتر از آنچه که گفته ام برای گفتن ندارم. در نتیجه آنها از من خواستند تا آنچه را که میگویند تکرار کنم و من چنین نکردم. بازجو گفت: ما پارسال می خواستیم آزادت کنیم اما چون خانواده ات با ما همکاری نکردند کار به اینجا کشید. خود بازجو اعتراف کرد که من فقط گروگانی هستم در دست آنها و تا به هدف های خود نرسند مرا نگاه خواهند داشت، یا در نتیجه اعدام خواهم شد، اما آزادی هرگز.

شیرین علم هولی
13/2/89 – 3/5/2010
Serkeftin (*)

2010-05-06T12:08:00.001+02:00

گزارش هفتگی از وضعیت زنان ایرانی‌ / ناهید مکری

درخواست ایران مبنی بر عضویت در کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد و پذیرش آن از سوی سازمان مذکور و همچنین اعتراض گستردهٔ فعالان حقوق زنان به این اقدام ، تحصن دو روزه زنان سیاسی دربند و تداوم فشار بر این فعالان، اعلام معاون وزیر آموزش و پروش در خصوص اجرای طرح عفاف و حجاب در برنامه درسی دانش آموزان و موضع گیری های قابل تامل زهرا رهنورد در این هفته ا جمله مواردی است که در گزارش هفتگی وضعیت زنان در این هفته به آن پرداخته می شود.

به گزارش بی‌ بی‌ سی‌ این هفته بیش از 250 تن از فعالان حقوق زنان با انتشار نامه ای از اعضای شورای اقتصادی اجتماعی سازمان ملل متحد خواستند با عضویت ایران درکمیسیون مقام زن مخالفت کنند، یا چنانچه به دلایل سهمیه بندی منطقه ای مجبور به پذیرش ایران هستند، جمهوری اسلامی را به پایبندی به "پیمان های بین المللی حقوق برابر" ملزم نمایند.

شیرین عبادی وکیل و فعال حقوق بشر نیز در نامه ای به بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد خواهان رد درخواست ایران برای عضویت در این شورا شده بود. با این وجود شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل به اتفاق آرا، عضویت ایران در این کمیسیون را تصویب نمود.
نکتهٔ حائز اهمیت اینکه ایران یکی از کشور هایی است که نه تنها به‌طور رسمی کنوانسیون رفع تبعیض از زنان را نپذیرفته است، بلکه اعلام می‌کند با آن مخالف است.

در اعتراض به عدم رعایت آیین نامه زندان ها مبنی بر تفکیک جرایم ،تحصن دو روزه ای توسط زنان زندانی سیاسی در بند زنان اوین به راه افتاد.
به گزارش رهانا درگیری و تهدید به اعتصاب غذا موجب شد مسولان زندان اوین به اجرای قانون تن در دهند و بند مربوط به تفکیک مجرمین را اجرا کنند.

مهدیه گلرو، دانشجوی محروم از تحصیل دانشگاه علامه و عضو شورای دفاع از حق تحصیل،از وضعیت نامناسب جسمانی در زندان اوین رنج می‌برد. بنا به گزارش‌ کمیته گزارشگران حقوق بشراین درحالی است که گلروبیش از۱۵۰روز است که در زندان اوین به سر می‌برد و خانواده‌اش توان پرداخت وثیقه ۵۰۰ میلیون تومانی را ندارند.

هنگامه شهیدی روزنامه نگار و فعال اجتماعی خواهان ارسال پرونده اش به دیوان عدالت اداری شد.
مادر هنگامه شهیدی در گفتگو با سایت کلمه وضع جسمانی دخترش را نامساعد توصیف کرد. هنگامه شهیدی که به ۶ سال حبس تعزیری محکوم شده است روز دوشنبه از بند ۲۰۹ به بند عمومی منتقل شده و در اندرزگاه ۴ به سر می برد.

زهرا رهنورد، همسر میرحسین موسوی از مقام‌های جمهوری اسلامی خواسته است، خواستارآزاد کردن همه زندانیان گمنام و شناخته شده و همچنین برگزاری انتخابات آزاد و دمکراتیک در کشور شد.
زهرا رهنورد، در نوشتاری در سایت جرس منتشر شده است، خواستار آزادی همه معلمان و کارگران زندانی در آستانه روز کارگر و روز معلم شده است.

شهرنوش پارسی‌پور نویسنده مشهور ایرانی،ازدانشگاه براون آمریکا دکترای افتخاری نویسندگی دریافت می‌کند.
دانشگاه براون با اعلام این خبر در وب‌سایت خود نوشته که شهرنوش پارسی‌پور، یکی از برجسته‌ترین نویسندگان ایرانی و از طرفداران حقوق زنان است که «آثارش» در ایران اجازه انتشار ندارند، وی اولین نویسنده‌ای است که جایزه پروژه نویسندگان ببن‌المللی فلوشیپ از دانشگاه براون در سال ۲۰۰۴-۲۰۰۳ را نصیب خود کرده است او همچنین جایزه هلمن-همت برای آزادی بیان را دریافت کرده است. جایزه هلمن-همت از سوی سازمان دیده‌بان حقوق بشر در سال ۱۹۹۰ پایه‌گذاری شده است و از آن زمان تاکنون، این جایزه به بیش از ۶۰۰ نویسنده از ۹۱ کشور جهان اهدا شده است.

بهرام محمديان، معاون وزير آموزش و پرورش، اعلام کرد که طرح عفاف و حجاب وارد کتاب‌های درسی می‌شود.به گزارش خبرگزاری « ايلنا»، وی با اشاره به اينکه جزئيات طرح عفاف و حجاب به آموزش و پرورش ابلاغ شده است، گفت: اين اقدام باعث ترويج ريشه‌ای فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه می‌شود.از سوی ديگر، مينو اصلانی، مسئول بسيج خواهران کشور، به ايلنا گفت: بسيج در طول دو سال گذشته، ۵۰ هزار مربی برای ترويج فرهنگ حجاب و عفاف تربيت کرده است.
در پی افزایش ِ فشارهای روانی – اجتماعی به زنان ایران،مسئولان بسیج فرهنگیان و شهردای تهران ، امروز راهپیمایی را با عنوان حافظان حجاب، در مقابل وزارت آموزش و پرورش در منطقه یک برگزار کردند. به گزارش خبرگزاری های ایران، حدود۱۵۰۰ نفر از دانش آموزان و فرهنگیان بسیجی در این تظاهرات حضور داشتند.

2010-05-03T13:24:00.003+02:00

تا عشق هست زندگی باید کرد/ قسمت سوم/ محمد محمدی

بهاری بدون باران
هوا کمی گرگ و میش بود، سنگینی قدم هایم بیشتر و بیشتر می شد و هربار فشار بیشتری بر زانویم می آورد، با آنکه نسیم ملایمی می وزید اما سراپای بدنم خیس عرق شده بود. می بایستی فاصله ام را با سهیلا همسر هیوا که جلوتر از من حرکت می کرد کم کنم اما فشار ناشی از سنگینی کوله پشتی ها توان رفتن را از من گرفته بود. در آن دو ساعت پیاده روی سهیلا بارها و بارها در میان سنگها و کلوخه ها و لای خاشاک جنگل پایش سر خرد و بر زمین افتاد. با هر بار افتادن و بلند شدنش هزار بار بر این زندگی پر از درد و مشقت لعنت فرستادم.
به رودخانه که رسیدم درمیان درختان پراکنده شدیم، بعد از 5 ساعت پیادروی در میان کوه و جنگل به اقامت گاه رسیدم. در میان کاروان 30 نفره ما تنها مردی میان سال با موهای جو گندمی لاغر اندام سرحال بود و بقیه بیشتر به جنازه های بی جان که فقط نفس می کشیدند می مانند. بدستور قاچاخچی و طبق فرهنگ جامعه شرقی ما خانواده ها در یک گوشه جای گرفتن و افراد مجرد هم در گوشه ای دیگر. من بدلیل اینکه کوله سهیلا را حمل کرده بودم در میان خانواده ها کنار هیوا و سهیلا افتادم. در جمع ما پنج خانواده بودند که تنها سهیلا و هیوا ایرانی بودند بقیه افغانی بودند و هر کدام دو تا سه بچه نیز همراه داشتند. یکی از خانواده های افغانی نوزادی 11 ماهه داشتند که هنگام حرکت قاچاخچی به زور مادرش را وادار کرده بود که به او داروی خواب آور بدهد. پدر بچه تعریف می کرد که 5 ماه پیش بخاطر صدای گریه همین نوزاد در مسیر ایران افغانستان ماموران مرزی ایران آنها را می گیرند و آنها را به افغانستان باز می گردانند. پشت سر ما پیر زنی افغانی که ننه خاتون نام داشت همراه با نوه اش شهلا که دختری جوان بود نشسته بودند، با آنکه سن و سال زیادی داشت اما در پیاده روی نسبت به هم سن و سال های من سر حالتر بود. ننه خاتون همه افراد خانوادهاش را در یکی از بمبارانهای ناتو در افغانستان از دست داده بود. ننه خاتون شهلا را برای یکی از نوه هایش که در سوید زندگی می کرد عقد کرده بود و قرار بود اینها به یونان بروند و از آنجا هم به کمک پسرش به مقصد اصلی برسند.
آنقدر خسته بودم که بدون اینکه کوله ام را باز کنم روی کوله به پشت دراز کشیدم به گونه ای که کوله تکیه گاهی برای سر و شونه هایم شود. در میان تاریکی هوا و ناله های کودکان و زنان به نقطه ای در آسمان خیره شدم و خاطرات یک ماه گذشته را مرور کردم. درست زمانی که در یک اتاق تاریک روی صندلی چوبی با چشم و دست و پای بسته در مقابل بازجو قرار داشتم و وقتی که جوابهایم باب میلش نبود سیلی محکمی به صورتم می زد. آنقدر این کار را ادامه داد که دیگر سوزش ناشی از سیلی های که هر بار از طرفی بر صورتم و گاهی هم زیر گردنم وارد می شد حس نمی کردم. در آن زمان تنها دردی که حس می کردم درد ناشی از فشار سیلی های بود که بر گردنم وارد شده بود. هیچ وقت به اندازه ساعت های بازجویی احساس تنهائی نمی کردم. تنهائی همراه با سکوت و تاریکی و هر از گاهی فریاد آشنائی که التماس می کرد او را نزنند.
با رقص نور ناشی از وزش برگ درختان که بر صورتم می تابید بیدار شدم. صدای خرو پف ننه خاتون همراه با نوای خوش پرنده گان جنگل در آن لحظه از سال تنها صدائی بود که به گوش می رسید. با آنکه آفتاب کاملا زده بود اما همه، حتی قاچاخچی هم خوابیده بود. بدنم خشک شده بود کوله ام را باز کردم و در همان جائی که نشسته بودم چند حرکت نرمشی کردم. سهیلا حامله بود و وسط من و هیوا در کیسه خوابی خوابیده بود در حالی که نرمش می کردم سهیلا را دیدم که از شدت درد به خود می پیچد، هرچه او را صدا زدم اما جوابی نشنیدم، خواستم هیوا را بیدار کنم که خود نیز متوجه سرو صدای من شده بود. هیوا زیپ کیسه خواب را پائین کشید و هرچه سهیلا را صدا می زد بیدار نمی شد، سهیلا تب کرده بود و از شدت درد به خود می پیچید. با سرو صدای ما بیشتر مسافران بیدار شدند. در میان دره در جنگلی میان کوه های مرزی ایران و ترکیه در آن ساعت از روز هیچ کمک پزشکی حتی اگر وجود هم داشت به سهیلا نمی شد. زنان دور سهیلا جمع شدند.
تمام روز سهیلا از شدت درد به خود می پیچید، حتی اگر قاچاخچی هم اجازه می داد که آنها به عقب بر گردنند اصلا امکان نداشت، نه مسافران دیگر این اجازه را می دادند و نه هیوا راه بازگشت را بلد نبود و نه قاچاخچی هم با آنها بر می گشت، به ناچار می بایست با آن همه درد و رنج آن شرایط بد را تحمل کنند.
با غروب آفتاب به دستور قاچاخچی به راهمان ادامه دادیم. هیوا سهیلا را کول کرد و منهم با کمک قاچاخچی کوله های آنها را حمل کردم. ساعتها پیادروی در میان دره و لابلای درختان به اولین روستائی ترکیه رسیدم و به خانه ای که در حاشیه روستا بود رفتیم. بجز هیوا و سهیلا همه ما را در یکی از طویله های خونه جائی دادند. با آنکه در کف طویله زیراندازی برای ما انداخته بودند اما فضائی طویله فرق چندانی نکرده بود و بوی ناشی از آن فضا همه ما را تا حد خفگی آزار می داد.
با سرو صدای بچه هائی که در پارک بازی می کردند غرق در رویای کودکی خود بودم آنگاه که با پسر خاله ام با گل اسباب بازی درست می کردیم، بیشتر سرگمی ما بازی های محلی بود، پسر همسایه ما وضعیت مالی بهتری داشتند پدرش از شهر برای او اسباب بازی گرفته بود. و چون خانواده ها ما امکان خرید اسباب بازی برای ما را نداشتند ما مجبور بودیم خودمان با امکانات سادهای که موجود بود اسباب بازی درست کنیم. بارها به دوستمان التماس کردیم که ماشینش را به ما نشان دهد یا اگر امکان داشت با آن بازی کنیم اما نمی داد.
با صدای گریه آرام به خود آمدم، آرام از روی سر سره افتاده بود با سرعت بسویش دویدم و او را در آغوش گرفتم. حس می کردم که مشکل دیدش حادتر شده باشد. چون آن سر سرهای که آرام رویش بازی می کرد ارتفاع چندانی نداشت. حتی در راه رفتن معمولی هم معلوم بود که مشکل دید دارد. گفتن این مطلب به خانواده اش آنها را بیشتر و بیشتر نگران می کرد، از طرفی هم نمی شد دست روی دست گذاشت و کور شدن این کودک را نظاره کرد. شب که به خانه برگشتیم به بهانه ای با آزاد بیرون آمدم و ماجرا را برایش بازگو کردم هرچند که می دانستم افراد خانواده هم در جریان ماجرا هستند. می بایستی برای آرام کاری کرد اما هیچ امیدی نبود. از یک طرف همه ما در خاک ترکیه قاچاخ بودیم و از طرف دیگر آنها برای ادامه سفرشان با مشکل مادی روبرو بودند و هزینه ای بالای عمل جراحی آرام با هزینه سنگین بیمارستانهای ترکیه برای آنها امکان پذیر نبود.
با دکتر مهران دوستم که در تهران زندگی می کرد تلفنی صحبت کردم و تمام ماجرا را برایش بازگو کردم و از او خواستم که چاره ای بیاندیشد. دکتر مهران از من خواست که جواب آزمایش های که دو سال گذشته از آرام برای عمل گرفته شده را اسکن کنم و برایش بفرستم تا به یک متخصص نشان دهد. با وجود اینکه با سختی توانسته بودند شهرشان را ترک کنند و خودشان را به ترکیه برسانند اما مریم همه آن نامه ها و نسخه های پزشکی آرام را با خودش آورده بود. فردای آن روز همه آن نامه ها را برای دوستم مهران ایمیل کردم.
همه خسته و کوفته در وضعتی بسیار بد قرار داشتیم، بعد از گذشت یک ساعت قاچاخچی پیش ما آمد و گفت که باید تا فردا صبح در آن طویله بمانیم. تنی چند از جوانان همراه ما اعتراض کردند اما با فوش های قاچاخچی آرام شدند. از قاچاخچی جویای وضعیت سهیلا شدم گفت تعریفی ندارد و صاحب خانه او را به شهر که در یک ساعتی ده قرار دارد برده است و هنوز هیچ خبری نیست.
ادامه دارد ....

2010-04-28T22:40:00.001+02:00

زنان در بازار کار ایران/ شیوا نظرآهاری

اینجا در کوچه پس کوچه های خیام و بازار، در میان ساختمان های زهوار در رفته و نیمه خراب جنوب شهر، در میان پارچه و خاک و سوزن و چرخ خیاطی، زنان و دخترانی از صبح تا به شب زندگیشان را لابلای پارچه ها سر می کنند. دخترها و زنانی که در تاریک- روشن صبح می آیند و شب با بدنی فرسوده می روند تا بخوابند. البته اگر کارهای خانه بگذارد. آشپزی، رختشویی، تمیز کردن خانه، کارهایی است که این دختران و زنان از آن به عنوان فرساینده ترین کار در زندگیشان یاد می کنند."چرا وقتی ما با این همه خستگی به خانه می رویم، تازه باید غذای برادرها و پدرمان را درست کنیم، لباسشان را بشوییم، دستوراتشان را اجرا کنیم و بعد وقتی همه چیز تمام شد فرصتی است برای خوابیدن و باز فردا روز از نو، روزی از نو"

اینجا در این تولیدی های کوچک، تفاوتی نمی کند، ایرانی باشی یا مهاجر، همه به یک چشم می بیننت، " جنس دوم"، نیروی کار ارزان!. بدون بیمه، بدون مزایا، با بیش از 12 ساعت کار روزانه!

محیط کار کوچک است، آنقدر که به سختی می توان از میان حجم انبوه پارچه ها و لباس های زیر، راهی برای عبور یافت و در همین فضای کوچک، 3 دختر 18تا 25 ساله جوانیشان را پشت چرخ خیاطی رج می زنند

زهره و نسرین را خوب میشناسم، شاگردهای کلاس دوم راهنمایی که می توانند روزها با اجازه صاحب کارشان، بیانید مرکز" جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان" تا درس بخوانند و با سواد شوند و از آن جا با اتوبوس گز کنند به سمت میدان اعدام. حالا که با این دخترها حرف می زنی، می فهمی زیاد هم لازم نیست باسواد باشی و اهل کتاب و مطالعه تا از تبعیض های بازار کار علیه زنان با خبر شوی، این دخترها، همه آنچه در کتاب ها آمده با گوشت و پوستشان لمس کرده اند، این دخترها تبعیض را دیده اند و از همین است که نسرین می گوید:" اینجا زن بودن یعنی بدبختی"

***

زهره 18 ساله است و می گوید: "یادش نمی آید که از چندسالگی کار کرده ؛ اما گمان می کند از 8 سالگی، زمانی که در افغانستان زندگی می کرده اند، کار را شروع کرده و آن موقع کار زنان تنها در قالیبافی خلاصه می شده است. او در مورد سختی های این کار می گوید:

"خاکی که این کار داشت، خیلی زیاد بود و حتی بیماری سل یکی از بیماریهای رایج در میان زنان قالیباف است."

و سپس آنها به ایران آمدند، زهره در این مورد می گوید:" سال 80 آمدیم ایران، اوایل کار نمی کردیم، نمی دانستیم که اینجا زنان کار می کنند، چون فقط قالیبافی را دیده بودیم. بعد از آن وقتی در کرج ساکن شدیم، میرفتیم سر زمین یا در گلخانه ها کار می کردیم. سر زمین هم برای چیدن، لوبیا و نخود فرنگی می رفتیم. وسال 85 به تهران نقل مکان کردیم، بعد از آمدن به تهران کاری را در جنت آباد پیدا کرده بودیم، کارمان دوخت کیف های زنانه بود، آنجا هفته ای 20 هزار تومان دست مزد می گرفتیم، ساعت 7 صبح می رفتیم،( باید ساعت 5 صبح بیدار می شدیم، چون خیلی دور بود خانه مان و ما تقریبا همیشه سوار اولین اتوبوس بودیم!) آن زمان مادرم هم سر کار می رفت، و ما مجبور بودیم کارهای خانه را هم انجام بدهیم. تا ساعت 9 شب در کارگاه بودیم، معمولا تمام خوابمان در اتوبوس بود. کلا در روز یک وعده غذا می خوریم. پنجشنبه ها هم ساعت 7-8 تعطیل می کردیم. "

زهره محیط کارگاه را محلی میداند که موجب افسردگی شدید او شده است:" آنجا خیلی از نظر روحی آسیب دیدم. دو همکار مرد داشتیم، ما را مسخره میکردند ، تیکه می انداختند. اجازه نمیدادند از حق خودت دفاع کنی. یک پیرمردی بود که از همه بیشتر اذیت می کرد. با حرف زدنش، از نظر روحی، آزارمان می داد. محیط کارهم، پارکینگ یک خانه بود. تقریبا از صبح تا غروب سرپا بودیم. بطور کلی در همه جا، زن ها کار بیشتری انجام می دهند ، اما حقوق کمتری دریافت می کنند. مردهایی که در آنجا بودند هم ، همان کاری را انجام میدادند که ما انجام میدادیم، اما حقوقشان خیلی بیشتر بود.

در آنجا ماهی 120 هزارتومان می گرفتیم، به ازای 14 ساعت کار روزانه!

با وجود تمام شرایط سخت کاری، اما زهره به همراه خواهرهایش، با پول اندکی به دنبال برخی علاقه هایشان نیز رفته اند. حبیبه خواهر بزرگش، هم اکنون کمربند سیاه کاراته دارد. نسرین نقاشی می کند و زهره، کلاس شنا و معرق می رود. او می گوید:" وقتی میخواستیم در برخی کلاسها ثبت نام کنیم، به شدت از جانب خانواده تحت فشار بودیم که این کلاس ها به چه دردمان می خورد، پس فردا باید شوهر کنیم و هیچ کدام از این چیزها، به دردمان نمی خورد. حتی کار به دعوا و کتک هم می رسید. مثلا حبیبه وقتی مسابقه داشت، هنگامی که از باشگاه بر میگشت، باید کلی کتک می خورد. اما خوب ما استقامت کردیم. و نسرین با لبخندی می گوید:" آنقدر کتک خوردیم که دیگه مثل فولاد شده ایم!"

زهره می گوید، بیشتر حقوقی را که می گیرد می بایست به مادرش بدهد، و مادر هم تمام پولها را برای آینده برادرانش پس انداز می کند. او ادامه می دهد،" با این همه سخت ترین قسمت قضیه اینجاست که مرتب هم در خانه، به ما تهمت می زنند که وقتی بیرون می رویم، چشممان دنبال پسرهاست و دخترهای خوبی نیستیم!"

با این حال، این دو خواهر از شرایط کنونی کارشان راضی هستند، صاحب کارشان انسان خوبی است و آنها می توانند به مدرسه هم بیایند برای درس خواندن:" اینجا شرایطش از همه جا بهتراست ، جای قبلی که کار میکردم، خیلی اذیت می شدم. از ساعت 8 صبح می رفتیم تا 8 شب، یک دقیقه اگر دستشویی می رفتیم، صاحب کارم کلی غرغر می کرد. " او همچنین در مورد یکی دیگر از تجربیات تلخش در بازار کار می گوید:" قبلا جای دیگری می رفتم، صاحب کارم معتاد بود. اما حرفهایش خیلی آزارم میداد. مثلا میگفت چقدر تو خوشگلی، چقدر خوش هیکلی، یک دختره افغانی دیگه هم بود که با او خیلی ارتباط نزدیکی داشت. مثلا می رفتند داخل یک اتاق باهم حرف می زدند! و خیلی بهش کمک می کرد!"

اما از نظر زهره و نسرین، سخت ترین و آزار دهنده ترین قسمت کار اینجاست که وقتی خسته و بی رمق از سر کار به خانه می آیند، باز می بایست کارهای خانه را هم انجام دهند و دستورهایی که از طرف پدر و یا برادرها صادر می شود. نسرین می گوید:" اگر واقعا عدالت وجود داشته باشد، باید برادرهای ما هم مثل ما در خانه کار کنند، اما همیشه ما باید کارهای آنها را در خانه انجام دهیم."

و پس از گپ و گفت های زیاد در مورد عشق و ازدواج و .. که آوردنش در این گزارش به ضرورت نیست، از زهره می پرسم که آرزویش چیست و البته جوابش شوکه ام می کند!

"من دوست دارم، الان که دارم میروم کلاس شنا، بتوانم به المپیک بروم!"

کارخانگی

وقتی به قول مریم، چرخ زندگی به روال نچرخد، مجبوری که کار کنی، حالا چه این کار بیرون از خانه باشد و چه در خانه. با حقوقی کمتر، شرایط کار سخت تر و جامعه ای که تو را از نیروی کارش، از کودکان کارش و از زنان کارش خارج می کند. چرا که پشت دیوارهای خانه، کسی کار کردن و نان در آوردنت را نمی بیند.

از صبح تا شب. با کمرهایی خم شده و گردنهایی که از شدت درد گز گز می کند و دستهایی که میداند، حیات خانه به قوای آن بستگی دارد. اینجا، زنان بسیاری پیدا می شوند که در خانه هایشان، کارهای بسته بندی، سبزی خرد کردن و .. را انجام می دهند تا باری از روی دوش خانواده بر دارند.

کار مریم، بسته بندی لوازم موتور است. کاری که در تابستان و پاییز، زیاد است و فشرده، اما به فصل باران و سرما که می رسد، کساد می شود و باید کاری دیگر را بیابند. مثل ملیله دوزی روی مانتوها. یا رنگ کردن پارچه ها.

مریم می گوید که به طور متوسط در روز 10 ساعت کار می کند، و تنها زنگ تفریحشان، ساعت ناهار و شام است. چون وقتی در خانه کار می کنید باید بتوانی به سرعت کار را تمام کنی بنابراین فرقی نمی کند، تا چه ساعتی از شب بیدار بمانی، چرا که کار باید تمام شود."

او می گوید که در این کار، بیشتر از هرچیزی کمر دردش آزار دهنده است و دستهایی که بعد از چندین ساعت ، بی حس می شود.

کار خانگی اما درآمد کمتری دارد، گاه یک خانواده 5 نفره، با کار یک هفته ای خود می توانند 50000 تومان درآمد داشته باشند، یعنی به هر نفر 10000 تومان به ازای یک هفته کار.

زهره می گوید که بابت بسته بندی لوازم موتور، بسته ای 100 تومان می گیرند و بابت پنج هزار بسته از آنها، پنجاه هزار تومان گیرشان می آید. با این وجود، در برابر این کار، مریم حقوقی را دریافت نمی کند، هر چه در می آورند خرج خانواده می شود و هیچ پولی به مریم و خواهرش داده نمی شود. مریم، کار در خارج از محیط خانه را به کارخانگی ترجیح می دهد، چرا که از نظر او در خانه، حتی شبها هم باید کار کنند، او می گوید:" دلم میخواست بیرون از خانه کار کنم، صبح بروم و شب بیایم، و دیگر راحت باشم. " اما خانواده اجازه چنین کاری را به او نمی دهند، چرا که دختر است و ممکن است با ورود به جامعه هزار جور بلا سرش بیایید.

بهاره شرایط کاری بهتری دارد، او به همراه سایر اعضای خانواده اش، سبزی پاک می کنند و هر بسته را 100 تومان می فروشند. اگر مشتری خوب باشد، مقدار بیشتری می فروشند، اگر نه که به قول خودش" سبزی ها روی دستشان باد می کند". با این حال، بهاره به ازای کاری که می کند هفته ای 8-9 هزار تومان از پدرش حقوق می گیرد. و نکته ی مشترک در زندگی همه این دخترها، وجود پدرانی است که به دلایل مختلف کار نمی کنند.

وقتی در این جمع چهار نفره، می پرسم که فکر می کنید، چه کسی در جامعه مقصر بوجود آمدن چنین شرایطی است، که شما مجبور باشید چنان شرایط سختی در زندگی داشته باشید؟ بحث کوچکی در می گیرد. بهاره می گوید که از اول تقصیر آمریکا بود که ما آواره شدیم و حالا چنین زندگی ای داریم. اما زهره حرفش را رد می کند که هیچ ارتباطی به آمریکا ندارد. آمریکا شاید پشت پرده مقصر بوده، اما طالبان دلیل اصلی بدبختی ما هستند و باز بهاره می گوید که طالبان را هم خود امریکا سر کار آورد!

مریم اما نظر دیگری دارد، او می گوید:" سیستم حاکم بر هر کشور موجبات چنین شرایطی را فراهم کرده است."

گشت ارشاد

طرح های امنیت اجتماعی نیروی انتظامِی در دو سال گذشته، محل بحث های فراوانی از سوی منتقدان و فعالان حقوق بشر بوده است. فشارهای اجتماعی بر زنان به خاطر نوع پوشش، برخورد با افرادی تحت نام اراذل و اوباش و خشونت بی سابقه نیروی انتظامی برای اجرای این طرح ها، سبب شده، که اکنون برخی نامزدهای ریاست جمهوری در شعارهای انتخاباتی خود خبر از این دهند که گشت های ارشاد جمع آوری خواهند شد.

ایستگاه متروی میرداماد، یکی از معدود نقاطی است که این ماشین ها همیشه در آنجا مستقرند و حتی در روزهایی که حضور گشت ها در سطح خیابان کمرنگ شده، باز در این مکان، همیشه میتوان سه دختر و چند مرد با لباس فرم را دید که منتظر شکارند.!

بعد از یک تذکر مبنی بر بد نشستنم روی لبه سکوی مترو و اینکه باید مانتویم را روی شلوارم بکشم. جلو میروم تا با دختر صحبت کنم، او را هم زنی می بینم که کار می کند و برای کارش پول می گیرد. پس او هم یک کارگر است. هر چند کمی مقابل ما!

با خوشرویی دعوتم می کند که داخل ماشین بروم و آنجا صحبتمان را دنبال کنیم ؛با این حال می خواهد که حرف هایش ضبط نشود و من نیز چنین قول می دهم. حالا می بینم که حتی در نیروی انتظامی هم، این دخترها که از صبح تا شب باید در کنار خیابان بایستند تا همجنسان خود را بازداشت کنند، چندان از شرایط کاریشان راضی نیستند و البته حقوقی که به اعتقاد او نسبت به همکاران مرد بسیار کمتر است. او می گوید:" معمولا در همه جا، زن ها را به دلیل اینکه نیروی کار ارزانتری هستند و پتانسیل اعتراضی کمتری دارند، استخدام می کنند، هر چند شاید در نیروی انتظامی چنین نبوده است. اما با این حال اینجا هم تبعیض های بازار کار بر زنان وجود دارد." و آنچه بیش از هر چیز شرایط این کار را برایش سخت می کند، برخورد با کسانی است هم جنس خودش. می پرسم، که ایا تا بحال شده است بعد از برخوردهایی که مردم می کنند، یا اتفاقهایی که در کار می افتد دچار تناقض شود نسبت به باورهایش:" او می گوید که این سخت ترین قسمت کار است،. دخترانی که بازداشت می کنیم و گریه می کنند، مردمی که با نگاه شماتت بار براندازمان می کنند و احساس می کنی، از هدفت برای خدمت به مردم فاصله گرفته ای، چون مردم کارت را خدمت نمی دانند. و باز خودش جواب می دهد:" البته ما از زوایه دیگری به قضیه نگاه می کنیم! و البته نمی گوید از چه زاویه ای.

حاصل گفتگوی نیم ساعته مان در ماشین گشت ارشاد، بهبود یافتن تصورات من از دخترهای گشت ارشادی است که نباید همه را با یک چشم ببینم. او کار می کند و در پایان ماه، حقوق می گیرد. زاویه نگاهم به او، فقط به عنوان یک زن کارگر است.

از ماشین که بیرون می آیم، باز صدایی از پشت می گوید که روسریم رو بکشم جلو. برمیگردم. یکی دیگر از دخترهاست.

* برگرفته از نام کتابی نوشته مهرانگیز کار

2010-04-27T16:19:00.005+02:00

گزارش هفتگی وضعیت زنان در ایران/ ناهید مکری

شرایط فعالان سیاسی و مدنی زنان حکایت از فشار مداوم حکومت به طرق مختلف بر آنان دارد از سوی دیگر نیز وادار نمودن زنان به صورت عام در عرصه‌های اجتماعی به پیروی و اطاعت محض از سیاستهای راه بردی رژیم در تریبون‌های مختلف خود نمائی می‌کند.

به تازگی فیلمی از دومین جلسه همگرایی زنان فعال جنبش سبز که در اواخر فروردین ماه در تهران برگزار شده، در سایت یوتیوب منتشر شده که در آن چند نفر از فعالان حقوق زنان منجمله نرگس محمدی، نيره توکلی، شهلا لاهيچی، مينو مرتاضی در مورد جنبش زنان سخن می گویند در اين مراسم علاوه بر طاهره طالقانی، فيروزه صابر، فريده ماشينی، فاطمه راکعی، فرزانه روستا، منصوره شجاعی، نوشين احمدی خراسانی، ژيلا بنی يعقوب، فاطمه گوارايی، مهناز محمدی، عاليه مطلب زاده، احترام شادفر، آمنه شيرافکن، فريده غائب، ترانه بنی يعقوب، مهسا امرآبادی، و جمعی از مادران صلح از جمله شهلا فروزانفر، فرخنده احتسابيان، گوهر شميرانی و ديگر فعالان حقوق زنان، تنی چند از خانواده های زندانيان سياسی از جمله شهرزاد کريمان، مادر شيوا نظرآهاری و الهه مجردی، همسر محسن ميردامادی و همسر عيسی سحرخيز حضور داشتند
در این جلسه بر وحدت، همدلی و همکاری زنان، شور و شعور در جنبش، ضرورت آگاهی‌ بخشی، لزوم فرهنگ جامعه برای حرکت جامعه مدنی و همچنین لزوم نقد حرکت فعلی و طراحی استراتژی طولانی مدت برای آينده، تاکيد ‌شد بر گزاری چنین جلساتی با توجه به همهٔ فشارهای موجود حائز اهمیت فراوان است.

کمیته گزارشگران حقوق بشر - درسا سبحانی، فعال کمپین یک‌میلیون امضا اول اردیبهشت‌ماه، با تودیع وثیقه از زندان اوین آزاد شد سبحانی حدود ۲۵ روز را در سلول‌های انفرادی بند متعلق به سپاه سپری کرد لازم به ذکر است این فعال اجتماعی به دلیل اعتقاد به آیین بهایی از تحصیل در دانشگاه محروم شده و اتهامات وی هم‌چنان نامشخص است.
زینب کاظم‌خواه، خبرنگار ایسنا، پس از نزدیک به هشت سال کارخبری در سرویس فرهنگ و هنر ایسنا، از این خبرگزاری اخراج شد سعید پورعلی، مدیرعامل پیشین ایسنا، او را «خاین به وطن» خطاب کرد و گفت دیگر نمی تواند این خبرنگار را به عنوان نیروی کار ایسنا بپذیرد به گزارش رهانا این در حالی‌ست که این خبرنگار هنگام آزاد شدن از زندان، نامه‌ای از مسوولان زندان خطاب به مدیر عامل ایسنا، مبنی بر بیگناهی دریافت کرده و گفته شده می‌تواند به عنوان خبرنگار به فعالیت حرفه‌ای خود ادامه ده.د

صدور قرارهای سنگین و خارج از قاعده نمونه‌ای دیگر ازادامهٔ فشار بر فعالان سیاسی و مدنی در بند است در همین راستا با گذشت بیش از دو هفته از صدور قرار وثیقه برای مهدیه گلرو، خانواده ی وی توان پرداخت وثیقه سنگین ۷۰۰ میلیون تومانی را نداشته و به همین علت وی هم چنان در زندان می باشد گلرو پیش از این به یک سال حبس تعلیقی محکوم گشته بود که با احتساب حکم فعلی اش (۲ سال و ۴ ماه حبس تعزیری) می بایست ۳ سال و ۴ ماه در زندان بماند.

شادی صدر، فعال حقوق بشرنیزدر گفتگو با بی بی سی فارسی شرایط زنان زندانی سیاسی در ایران را که یا از فعالان حوزه زنان و حقوق بشر و یا روزنامه نگار هستند دشوار توصیف کرد و گفت سلول انفرادی و نگه داشته شدن در انفرادی در طولانی مدت به خودی خود فشار محسوب می شود وی طرح سوالات سیستماتیک مربوط به زندگی‌ خصوصی افراد و وادار نمودن زندانی به اعترافات دروغ علیه خود را از مصادیق تجاوز جنسی‌ خواندو افزود وقتی صحبت از یک زن زندانی سیاسی به میان می آید همیشه در ذهن ما هست که شکنجه جنسی می تواند بخشی از فشارها باشد شادی صدر در ماه های گذشته برنده چهار جایزه بین المللی از جمله جایزه لاله حقوق بشر در لاهه هلند، جایزه حقوق بشر لخ والسا در شهر دانسینگ لهستان، جایزه زنان شجاع وزارت امور خارجه آمریکا و جایزه پروانه طلایی جشنواره فیلم های حقوق بشر عفو بین الملل شد.
به گزارش بی‌ بی‌ سی نام فروغ فرخزاد، شاعر معاصر ایرانی، در کتاب "شعر شاعران ایران و جهان" که در یک همایش دولتی در ایران منتشر شده است، وجود ندارد آثار فروغ فرخزاد در دوره های مختلفی در جمهوری اسلامی سانسور شده است به گفتهٔ آقای خویی فروغ فرخزاد هم چون یک زن و هم چون یک شاعر، دارای همه ویژگی هایی بوده که جمهوری اسلامی از آنها "بیزار" است: فروغ فرخزاد زنی است روشنفکر، آزاده، آزادیخواه و دلیر که تمام احساسات زنانه خودش را بیان می کند. از سوی دیگر زنی است که می تواند از نظر اجتماعی سرمشقی باشد برای زنان دیگر، و به گمان من همیشه بوده است. این هم البته چیزی است که جمهوری اسلامی نمی تواند تحمل کند.
فروغ فرخزاد در سال ۱۳۴۵، در حالی که ۳۲ سال داشت و از شاعران پیشگام و مشهور آن زمان بود، در سانحه رانندگی از دنیا رفت.

از ظواهر امر پیداست موج گسترده‌ای از نظارت دولتی بر زنان در سطح جامعه ،محیطهای دانشگاهی،اماکن عمومی مهد کودک‌ها آغاز گردیده است.
مدیرکل بهزیستی استان تهران بار دیگر تاکید کرد، برگزاری هرگونه جشن یا مراسمی در مهد کودک‌ها بايد با هماهنگی كارشناس ناظر انجام شود. ظاهر رستمی در گفت‌وگویی با خبرگزاری ایسنا با تاکید برخورد جدی با هر نوع تخلفی در مهد‌ کودک‌ها و لزوم رشد مفاهیم دینی و قرآنی در آنها، از مردم خواست در صورت مشاهده هر تخلفی از طرف مديران مهد كودک ها، موضوع را به مراكز بهزيستی اطلاع دهند.
پیشتر نیزصادق محصولی، وزیر رفاه و تأمین‌اجتماعی، مهدکودک‌هایی که به گفتۀ او ضوابط اسلامی را رعایت نمی‌کنند تهدید کرده بود.

ابراهيم کلانتری مسئول نهاد نمايندگی رهبری در دانشگاه تهران در گفتگو با خبرنگار حوزه دانشگاه خبرگزاری فارس گفت: اکنون با توجه به فصل گرما متاسفانه شاهد نابسامانی و ناهنجاری‌های بيشتر در حوزه حجاب و عفاف در دانشگاه تهران هستيم.

کاظم صدیقی، امام جمعه موقت تهران می‌گوید بی‌حجابی، مانع رشد جوانان در عرصه‌های علمی می‌شودبه گزارش امروز دوشنبه خبرگزاری فارس، آقای صدیقی افزود که در صورت گسترش بی‌حجابی، ایران از نظر اقتصادی، فرهنگی و علمی ضربه می‌خورد صدیقی دو هفته پیش از این نیز در خطبه‌های نماز جمعه تهران، با اشاره به احتمال وقوع زلزله در پایتخت ایران، گفته بود: بانوانی که ظاهر مناسبی ندارند، باعث گسترش زنا در جامعه می‌شوند که این باعث افزایش زلزله است.

مصطفی محمدنجار، وزیر کشور، از آغاز اجرای طرح عفاف و حجاب در ایران خبر داد و گفت این طرح، شامل مردان نیز خواهد بود وی در حاشیه گردهمایی مدیران کل امور زنان استانداری‌های کشور گفت که این طرح با تشکیل شش کارگروه از سازمان‌ها و ادارات کشور آغاز می‌شود طرح عفاف و حجاب با «تقویت باورهای اسلامی» در کشور محقق خواهد شد و باید با تدابیر لازم و به دور از هیاهو اجرایی شود.
وی افزود مجریان طرح عفاف و حجاب باید آموزش‌های لازم در زمینه امر به معروف و نهی از منکر را دیده باشند او‌ در ادامه صحبت هایش گفت:هم‌اکنون در مهدکودک‌ها شاهد ناهنجاری‌هایی هستیم و امیدواریم با آموزش مربیان و آموزش بازی‌های مناسب به کودکان، فرهنگ اسلامی را در مهدکودک‌ها شاهد باشیم.

طرح توسعه فرهنگ عفاف و حجاب در سال ۱۳۸۲ از سوی شورای فرهنگی، اجتماعی زنان شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. قرار بود این طرح برای اجرا در سال ۱۳۸۴ به ادارات و سازمان‌های سراسر کشور ابلاغ شود، اما تاکنون به اجرا گذاشته نشده است.
اجرای این طرح در شرایطی در دستور کار وزارت کشور قرار گرفته که در هفته‌های اخیر، برخی مراجع تقلید و امامان جمعه، به آنچه که گسترش «فساد و بی‌حجابی» در جامعه خوانده‌اند، اعتراض کرده‌انداجرای طرح های مبارزه با بد حجابی و امنیت اجتماعی سالیانه با دستگیری صدهها هزار نفر از زنان نشان از نبود مقبولیت عمومی‌ آن دارد.

و در آخرفاطمه کروبی، همسرمهدی کروبی، روز یک شنبه، در بیانیه ای اعلام کرد: هر اتفاقی برای خود، همسر و فرزندانش رخ دهد، حکومت مسئول مستقیم آن است و هرگز نمی تواند از بار مسئولیت آن شانه خالی کندبه گزارش اف ار ای خانم کروبی از افشاگریهای مهدی کروبی در خصوص شکنجه و تجاوز جنسی به بازداشت شدگان معترض به نتایج انتخابات، با عنوان "دفاع جانانه" مهدی کروبی از "قربانیان جنایات اخیر" یاد می کند و آن را " برگ زرینی در تاریخ زندگی همسر و خانواده اش برمی شمرد.

2010-04-24T12:41:00.001+02:00

تا عشق هست زندگی باید کرد / قسمت دوم

محمد محمدی

نیمه‌ شب بود که‌ به‌ کاباره‌های آکسرای رسیدم، کاباره‌ها در آن ساعات اولیه‌ کار بسیار شلوغ بودند، بسیار خسته‌ و آشفته‌ بودم. روی میز بیرونی یکی از این کاباره‌ها برای یک لحظه‌ نشستم، غرق در افکار خودم بودم که‌ دستی از پشت جلوی چشمانم را گرفت، از باریکی انگشتانش می توان حس کرد که‌ باید خانم باشد. اما من در این شهر بزرگ آشنائی نداشتم. و اینکه‌ بیشتر برایم جای سوال بود که‌ فقط یک جمله‌ با زبان فارسی گفت بگو من کی ام؟ در آن شرایط روحی و فکری حتی به‌ یاد آوردن خصوصیاتی شخصی خودم در گذشته‌ دشوار بود، چه‌ برسد به‌ اینکه‌ بخواهم کسی را فقط با بیان یک جمله‌ و دستانی نازک که‌ نور روشنائی را از چشمان کم سویم گرفته‌ بود بشناسم.

دستانش را باز کرد و مقابلم نشست، و به‌ چهره‌ای خسته‌ و پر از سوالاتم خیره‌ شد. در صورتش شاید اولین بار یک سوال خودنمائی می کرد و آنهم این بود که‌ چگونه ‌است من او را نمی شناسم؟ اما بعدها سوالاتی دیگر برایش پیش آمد که‌ یکی بعد از دیگری بر زبانش جاری شد. با آنهمه‌ نشانه‌هائی که‌ می داد بازهم او را نمی شناختم. دختری 23 ساله‌ با لهجه‌ شیرین اصفهانی مدام نشانه‌های که‌ ما یک روز و در یک جائی همدیگر را دیده‌ایم برای من بازگو می کرد اما من او را بیاد نمی آوردم. در این لحظه‌ بیشتر از خودم نا امید شدم، نا امید از بلائی که‌ بر سرم آمده‌ بود و فکرم را از کار انداخته‌ بود و یا شاید حتی گذشته‌ام هم از درون سلول های خاکستری مغزم پاک کرده‌ باشد. در این لحظه‌ نام افراد خانوده‌ را در ذهنم یادآوری کردم، بعد نوبت به‌ دوستان و آشنایان و اسامی محله‌ها و کوچه‌ها و ... رسید. جائی امید بود که‌ نامها را فراموش نکرده‌ بودم. کمی امیدوار شدم و بعد بر روند ماجرا مسلط شدم. از او پرسیدم که‌ چه‌ سالی مرا دیده‌ است و او هم تاریخ 2006 را گفت. از بیان این تاریخ از خودم مطمئن تر شدم. و به‌ او گفتم که‌ مرا با یکی که‌ شاید شبیه‌ من بوده‌ است اشتباهی گرفته‌ باشد. اما او بازهم اسرار کرد که‌ مرا دیده‌ است و این گونه‌ آغاز کرد:

اول های ماه‌ مارس 2006 بود که‌ با 3 نفر از دوستانم بقصد سفر به‌ اروپا وراد ترکیه‌ شدیم. راستش آمدنمان به‌ ترکیه‌ بسیار آسان بود چون همه‌ ما پاسپورت داشتیم و چندین بار با دوستان و خانواده‌ به‌ ترکیه‌ و دوبی و مالزی و ... سفر کرده‌ بودیم. در هتلی که‌ بودیم با یک قاچاخچی که‌ اهل تهران بود آشنا شدیم، قرار بود ما را با هواپیما راهی آلمان کند. یک ماه‌ تمام منتظرش ماندیم و در این مدت ما 4 نفری روزانه‌ پول هنگفتی را صرف کرایه‌ هتل و خورد و خوراکمان می کردیم. بعد یک روز از طریق یکی از دوستان مطلع شدیم که‌ طرف همه‌ پول ها را برداشته‌ و به‌ آمریکا فرار کرده‌ است. اولش باور نمی کردیم و این ناباوری تا یک ماه‌ دیگر برای ما ادامه‌ داشت. تا یک روز خود قاچاخچی از آمریکا به‌ ما زنگ زد و بعد از کلی معضرت خواهی گفت که‌ آمریکا هست و بخاطر بی پولی و اینکه‌ سالهاست در ترکیه‌ با خانواده‌اش مانده‌ مجبور شده‌ با پول ما به‌ آمریکا سفر کند و قول داد که‌ در اولین فرصت پول های ما را پس دهد. نمی دانم چگونه‌ از حال آن روزم برایت تعریف کنم، و اینکه‌ اصلا کار این انسان را چه‌ بنامم. سرت را درد نیاورم، آشنای ما باشما بعد از این اتفاق بود زمانی که‌ ما مجبور شدیم دنبال یک خونه‌ باشیم، تا بلاخره‌ با کمک خانواده‌ و دوستان دوباره‌ پولی تهیه‌ کنیم و به‌ راهمان ادامه‌ بدهیم چون راه‌ بازگشتی برایمان نمانده‌ بود. زمانی که‌ ما دنبال خونه‌ای برای کرایه‌ بودیم، در یکی از معاملات ملکی در استانبول در منطقه‌ زیتون برون بود شما را با پدر و مادرت دیدم. یاد می آید که‌ مارو به‌ خونه‌ خودتون بردی و یک شب هم خونه‌ شما بودیم. فرداش پدرت برای ما از دوستش یه‌ خونه‌ کرایه‌ کرد. هنوز هم توی اون خونه‌ زندگی می کنیم. الان 2 سال است از آن ماجرا می گذرد و ما هنوز اینجا ماندگار شدیم. خانواده‌ اسرار دارند که‌ برگردیم و بهمین دلیل به‌ ما کمک مالی نمی کنند ولی ما تصمیمون رو گرفتیم و در این مدت اینجا کار می کنیم. بعد از دو سال کار و بدبختی هنوز نصف پولی که‌ برای سفر لازم داریم آماده‌ نکرده‌ایم. من و دوستم فرزانه‌ اونی که‌ پشت پیشخوان است اینجا کار می کنیم. حالا چی بازهم من رویادت نمی آید یا دلت نمی خواد یادت بیاد. چی فکر کردی؟ فکر می کنی مثلا اینجا کار می کنم باید مثل بقیه‌ باشم؟ فکر می کنی ....

خانم محترم من هیچ فکری نمی کنم. اصلا توان فکر کردن رو ندارم، کمی به‌ چهره‌ام دقت کن، اصلا به‌ این قیافه‌ می آید که‌ فکر هم بکند. من اصلا شما را نمی شناسم و این اولین باری است که‌ در زندگیم شما را می بینم. آن تاریخی هم که‌ شما می گوید من در ایران زندانی بودم. در ضمن من پدرم را در تصادف رانندگی زمانی که‌ 6 سالم بود از دست دادم. و مادرم هم هیچ وقت ازشهر خودمان به‌ شهر بغلی که‌ 1 ساعت با ما فاصله‌ دارد نرفته‌ است چه‌ برسد به‌ اینکه‌ به‌ ترکیه‌ سفر کرده‌ باشد. در ضمن اینکه‌ شما چکار می کنید و چگونه‌ زندگی می کنید اصلا به‌ من ربطی ندارد.

باور اینکه‌ من اصلا او را نمی شناسم در نگاه‌ اول برایش سخت بود، و مدام از خصوصیات آن جوان که‌ شباهت زیادی با من داشته‌ است می گفت. اما در نهایت قبول کرد. اسمش سارا و از یک خانواده‌ سنتی - مذهبی شهر رضای اصفهان بود، ترم سوم لیسانس جغرافیا بوده‌ که‌ از دانشگاه‌ اخراجش کرده‌ بودند. سارا در بیشتر کاباره‌های آن محله‌ بعنوان مستخدم کار کرده‌ بود. وقتی خواستم بروم شماره‌ تلفن خودش رو بهم داد تا اگر کمکی خواستم به‌ او بگویم.

تا پاسی از شب چندین بار به‌ کاباره‌ها سر زدم تا شاید سیروان را پیدا کنم. اما نه‌ نشانی از سیروان بود و نه‌ از محمود. ساعت 3 شب خسته‌ و کوفته‌ به‌ اقامت گاهم برگشتم.

از زمانی که‌ محمود سر بالا کشیدن پول هایم با من دعوا کرد و خودش را از من پنهان کرده‌ بود با آزاد و علی آشنا شدم و با آنها خانه‌ای گرفتم و باهم زندگی می کردیم. آزاد معلم تاریخ اهل سرپل ذهاب بود و بخاطر همکاری با یکی از احزاب کردی مجبور شده‌ بود که‌ ایران را ترک کند. اطلاعات چند بار او را زندانی کرده‌ بود و آخرین برخورد اطلاعات با آزاد اخراج او از آموزش و پروش بود. مریم همسر و شنو، شیوا و آرام بچه‌های آزاد بودند. علی با خانمش مینا کرمانشاهی و تازه‌ ازدواج کرده‌ بودند. علی تاجر بود و هدفش از سفر به‌ اروپا هم تجارت بود، او می گفت می تواند با پاسپورتی که‌ در یک کشور اروپائی می گیرد بهتر در کارش موفق شود.

مثل همیشه‌ وقتی به‌ خانه‌ رسیدم آزاد و مریم در آشپزخانه‌ منتظرم بودند، با وضعی که‌ برای من پیش آمده‌ بود نه‌ تنها خودم و خانواده‌ام را دچار مشکل فکری و روحی کرده‌ بودم اطرافیانم هم از بدختی ها و مصیبت های من سهیم شده‌ بودند. مثل هر بار آزاد و مریم سنگ صبور نارحتی های من شدند و کلی بهم دل داری دادند. گاهی فکر می کنم در آن شرایط روحی روانی اگر آزاد و همسرش و دوستان دیگر نمی بودند من هیچ گاه‌ فرصت نوشتن این مطلب را پیدا نمی کردم.

همه‌ ما به‌ نوعی مشکلاتی داشتیم، از نارحتی چشمان آرام گرفته‌ است تا اختلاف زناشوئی علی و مینا که‌ هر روز حادتر می شد. آرام سه‌ ساله‌ بود، وقتی به‌ دنیا می آید از ناحیه چشم به‌ خاطر نارسائی زایمان دچار مشکل می شود و در یک سالگی مجبور شده‌ بودند چشم هائی او را عمل کنند، گویا تا 15 سالگی دو سال بار می بایستی لایه‌ گوشتی نازکی که‌ روی چشمان او را می گرفت و به‌ مرور زمان ضخیم تر می شد بردارند. درست تاریخی که‌ باید آرام را عمل می کردند آنها به‌ ترکیه‌ آمده‌ بودند. آزاد برای پرداختن هزینه‌ 5 نفر به قاچاخچی برای رسیدن به‌ یکی از کشورهائی اروپائی با مشکل بزرگی روبرو شده‌ بود. آزاد 40 ساله‌ از یک خانواده‌ کم در آمد بدنیا آمده‌ بود در جوانی هم زمان با کارگری و تأمین مایحتاج زندگی خانواده اش‌ ادامه‌ تحصیل داده‌ بود. همه‌ دارو ندارش خانه‌ای 100 متری در یکی از محله‌ های سرپل ذهاب بود که‌ با قیمتی ارزان فروخته‌ بود. اما پول فروش این خانه‌ به‌ نیمه‌ هزینه‌ای که‌ برای رسیدن به‌ مقصد لازم داشتند هم نمی رسید. مریم که‌ بیشتر نقش مادری مهربان را بری من ایفا می کرد نارحتی قلبی داشت، و با کارهای سنگین دچار تنگی نفس می شد. شنو سال دوم دبیرستان در رشته‌ ریاضی بود، و شیوا هم سال دوم راهنمائی بود. با آنکه‌ رنجها و مشقت های زیادی دیده‌ بودند اما خانواده‌ مهربان و صمیمی بودند، و صمیمیت شان را با من هم تقسیم کردند و این احساس هر از گاهی مرا برای لحظه‌ای از فشارهای روحی و روانی مشکلاتی که‌ گریبان گیرم شده‌ بود رها می کرد.

من بچه‌ها را بسیار دوست دارم و در لحظه‌ اول آشنائی با خانواده‌ آزاد خیلی زود با آرام دوست شدم، هر روز می بایستی یک ساعت او را به‌ پارکی که‌ کمی با خانه‌ فاصله‌ داشت می بردم، تا کمی بدور از هیاهوی مشکلات ما آدم بزرگ ها بازی کند و یا شاید اینگونه‌ گفت که‌ کمی احساس کودکی کند، رفتن به‌ این پارک تنها سر گرمی آرام بود. دیروز بخاطر کارم نتوانسته‌ بودم او را به‌ پارک ببرم.

صبح با سرو صدای آرام بیدار شدم قیافه‌ طلبکارانه‌ای را به‌ خودش گرفته‌ بود، با آنکه‌ چیزی نمی گفت اما می توان در حالات و برخوردش حس کرد که‌ نسبط به‌ بی قولی من در روز گذشته‌ معترض است. مثل همیشه‌ با سرعت بطرفم دوید و مرا در آغوش گرفت، وقتی او را بویسدم متوجه‌ قرمزی چشمانش شدم، نمی توانستم به‌ مریم بگویم اما خود مریم گفت که‌ صبح وقتی از خواب بیدار شده‌،‌ لکه‌های کوچک خون که‌ روی مژه‌هایش که‌ خشک شده‌ بود دیده‌ است.

ادامه‌ دارد ....

2010-04-22T22:02:00.003+02:00

شعبده را ببينيد! شادی صدر

هم ما می‌دانيم و هم خود شما که سروته داستان را نمی‌توان با اعدام سه نفر هم‌آورد؛ اساسا هيچ زخمی را نمی‌توان با اعدام و مرگ بيش‌تر مرهم گذاشت. تنها چيزی که می‌تواند ما را راضی کند، دانستن حقيقت درباره تمامی کشته‌شدگان کهريزک و هم‌چنين، روشن‌شدن واقعيت مرگ رامين پوراندرجانی، پزشک بازداشت‌گاه کهريزک و شرح علنی واقعه از زبان عاملان و آمران فجايع کهريزک، در برابر دوربين تلويزيون‌هاست.

شعبده را می بينيد؟! بالاخره بعد از چندين ما شکايت و پيگيری خانواده های قربانيان کهريزک و نيز، خود قربانيان، سه نفر، برای همه آن فجايع به قصاص محکوم می شوند: دو افسر نيروی انتظامی و يک زندانی عادی (که تحت عنوان اراذل و اوباش توصيف شده است) (۱). در حالی که گزارش هيات تحقيق و تفحص مجلس از مرتضوی، دادستان سابق تهران به عنوان عامل اصلی فجايع رخ داده در کهريزک نام می برد، شاهدان عينی، از نقش مستقيم حيدری فرد، بازپرس (يا داديار) شعبه امنيت دادسرای انقلاب تهران در فرستادن متهمان به اين بازداشتگاه می گويند و اگرچه مقامات رسمی حضور احمد رادان، جانشين فرمانده نيروی انتظامی را در کهريزک تکذيب کردند (۲)، اما حداقل می دانيم که رادان در يک نشست خبری رسمی جنايت کهريزک را چنين توصيف کرده است: کهريزک، يک اشتباه کوچک بود! و باز هم شعبده ای ديگر در نظام قضايی حاکم بر ايران اتفاق می افتد: مرتضوی، حيدری فرد و رادان وارد کلاه شعبده بازی می شوند و چند صباحی بعد، از کلاه، دو افسر نيروی انتظامی و يک زندانی بيرون می آيند! کسانی که حتی نامشان را نمی دانيم، به اعدام محکوم می شوند و روزی هم خبری سه خطی در روزنامه ها منتشر می شوند که سه عامل اصلی جنايات کهريزک "به درک واصل شدند" و ما می مانيم و خواسته برآورده نشده دانستن حقيقت، ما می مانيم و خشم ناشی از سر و ته همه چيز هم آورده شدن و ما می مانيم و اين سئوال که آيا نبايد به حکم اعدام آنها، مثل هر اعدام ديگری اعتراض می کرديم؟! در واقع ما می مانيم و دنيای وارونه وارونه!
براساس حقوق کيفری بين الملل، مسئوليت افراد مرتکب جنايات عليه بشريت، در کنار مسئوليت دولتهای ناقض حقوق بشر، به امری جا افتاده تبديل شده است، و به اين ترتيب، در گفتمانهای جديد حقوق بين الملل، ديگر مثلا نمی توان تنها گفت که جمهوری اسلامی مسئول اين نقض فاحش حقوق بشر است بلکه می توان و بايد، از مسئوليت افرادی که مرتکب اين نقض فاحش شده اند نيز سخن گفت. نمی توان تنها از يک سيستم ناعادلانه انتقاد کرد بلکه کسانی هم که اين سيستم را بازتوليد و اداره می کنند، مسئوليت کيفری فردی دارند. اين مسئوليت هم شامل کسانی که مستقيما دست به جنايت عليه بشريت زده اند (ماموران) و هم شامل مقامات دستوردهنده (آمران) می شود. حتی قانون مجازات اسلامی ايران نيز در ماده ۵۷ از مسئوليت آمر و مامور در مورد يک اقدام غيرقانونی سخن گفته است. به شهادت وکلای قربانيان کهريزک، گزارش مجلس (۳) و نيز گزارشهای معتبر منتشر شده درباره رفتارهای انجام شده با بازداشت شدگان در کهريزک (۴)، فهرست بلند بالايی از اقدامات غيرقانونی در آنجا اتفاق افتاده که در مورد آن، هم ماموران (اگر می دانستند که دستورات آمران، غيرقانونی است) و هم آمرانی که اين دستورات غيرقانونی را صادر کرده اند، مقصرند و بايد به دادگاه فراخوانده شوند. گيرم که گفته شود اين دو افسر، که نامشان هنوز اعلام نشده، آمر بوده اند؛ آن وقت سئوال اينجاست که ماموران (عاملان) که بوده اند؟ آيا همان زندانی عادی، به تنهايی مرتکب تمام آن قتلها و شکنجه ها شده است؟ آمار رسمی می گويد حداقل سه نفر در کهريزک يا ساعاتی پس از انتقال از آن، به دليل شدت ضربات و جراحات وارده و محيط غيرانسانی بازداشتگاه و عدم دسترسی به درمان فوری، کشته شده اند (امير جوادی فر، محسن روح الامينی و محمد کامرانی). آمار رسمی کسانی که از اقدامات خلاف قانون در بازداشتگاه کهريزک شکايت کرده اند ۱۰۴ نفر است (۵). همه اين آمار را که بگذاری کنار هم به سادگی نتيجه می گيری که اين فاجعه، نمی تواند تنها محصول رفتار خودسرانه دو مامور نيروی انتظامی و يک زندانی باشد.

براساس گزارش مجلس، روز ۱۹ تير ۸۸، حداقل ۱۴۷ نفر از کسانی را که در جريان تجمعات خيابانی به مناسبت سالگرد واقعه کوی دانشگاه تهران (۱۸ تير) بازداشت شده بودند، به دستور مستقيم مرتضوی، به کهريزک آورده اند و به همراه ۳۰ زندانی عادی (توصيف شده به عنوان مجرمان خطرناک و اراذل و اوباش) که از قبل در آن بازداشتگاه بودند، در يک سلول ۷۰ متری جا می دهند. يعنی به هر نفر، حدود ۶۰ سانتی متر مربع فضا می رسيده است. در راه، و در خود بازداشتگاه به شدت آنها را کتک زده اند، تعداد زيادی را در سلولهايی با ظرفيتهای بسيار کمتر و در هوای داغ تابستان، بدون آب و غذا و کمکهای پزشکی روی هم تلمبار کرده اند، در دو رديف ايستاده اند و زندانيان را مجبور کرده اند از اين راهرو عبور کنند درحالی که به شدت کتک می خورند و اين وضعيت چهار روز تمام، تا زمانی که زندانيان را به اوين انتقال داده اند طول کشيده است. چطور می شود از دستگاه قضايی پذيرفت که انجام همه اين اقدامات در اين محدوده زمانی تنها با سه نفر ممکن بوده است؟ آيا مقاماتی که حکم محکوميت اين سه نفر را صادر کرده اند فکر نکرده اند که برای بستن در سلولها، برای جا به جايی اين زندانيان به کهريزک و انتقال آنها به اوين، برای زدن آنها و...به تعدادی بسيار بيش از اين نيرو لازم بوده و لازم نيست ذهن پيچيده ای داشته باشی تا نتيجه بگيری که تعداد بسيار بيشتری از سه نفر، درگير و دخيل فاجعه کهريزک بوده اند؟

وقت آن نرسيده که از طرف قربانيان، شاکيان و خودمان، مردم ايران، بگوييم: آقايان! شعبده بازی بس است! هم ما می دانيم و هم خود شما که سر و ته داستان را نمی توان با اعدام سه نفر هم آورد؛ اساسا هيچ زخمی را نمی توان با اعدام و مرگ بيشتر مرهم گذاشت. تنها چيزی که می تواند ما را راضی کند، دانستن حقيقت درباره تمامی کشته شدگان کهريزک و همچنين، روشن شدن واقعيت مرگ رامين پوراندرجانی، پزشک بازداشتگاه کهريزک و شرح علنی واقعه از زبان عاملان و آمران فجايع کهريزک، در برابر دوربين تلويزيونهاست. اگر الان، در ايران فعلی، با دستگاه قضايی فاقد استقلال و شريک جنايت کهريزک، اين کار نمی شود، روزی، در دادگاههای بين المللی يا محاکماتی عادلانه، خواهد شد. نه فقط برای آن روز، زنده ايم بلکه برای رسيدن آن روز، زندگی می کنيم!

پانوشت ها:
۱.حکم قصاص برای سه نفر از متهمان کهريزک
http://www.fardanews.com/fa/pages/?cid=108553
۲.فرمانده نيروی انتظامی: من و رادان در کهريزک متهم نيستيم
http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2010/02/100206_l01_ahmadimoghadam.shtml
۳. متن کامل گزارش کميته ويژه مجلس درباره کهريزک
http://www.mardomsalari.com/Template1/News.aspx?NID=69403
۴.ايران، تيرماه ١٣٨٨: شاهدی بر جنايات دولتی در بازداشتگاه کهريزک
http://www.iranrights.org/farsi/document-1217.php
۵.تعداد مامورين متهم پرونده کهريزک ۸ و شاکيان خصوصی ۱۰۴ نفر
http://74.125.77.132/search?q=cache:HNd1eiD5kt0J:www.sarkhat.com/fa/group/sfktpil/+%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF+%D8%B4%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86+%DA%A9%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DA%A9&cd=2&hl=en&ct=clnk

2010-04-21T11:43:00.004+02:00

تا عشق هست زندگی باید کرد

تا عشق هست زندگی باید کرد داستانی واقعی و بیشتر قسمت های آن تجربه‌ نگارنده‌ است. تمام ماجرای این داستان در سال 2008 اتفاق افتاده‌ است. مدتی بود که‌ مشغول نگارش آن بودم و خواستم کل داستان را یک جا نوشته‌ و بعد آن را انتشار دهم. اما با مرگ تورج مهدی خانی دوست عزیزم که‌ روز گذشته‌ در حادثه‌ای ناگوار در آبهای ترکیه‌ - یونان جانش را از دست داد تصمیم به‌ انتشار آن در فیس بوک و وبلاگ شخصیم گرفتم.

تا عشق هست زندگی باید کرد

محمد محمدی

مقدمه‌:

سروصدای زیادی از هر طرف به‌ گوش می رسد. از صدای عشق بازی‌ زن و شوهر جوانی در اتاق بغلی، تا صدای نواختن گیتار پیرمردی اسپانیایی که‌ در لابی هتل برای مسافران می نوازد و با صدای خسته‌اش، ترانه‌ی زندگی زیباست را می خواند. حتی پادوی هتل هم با 12 ساعت کار مداوم امروز خوشحال است، چون مسافران امروز دست و دلبازتر از مسافران دیروزی بودن و انعام بیشتری به‌ او داده‌ اند. عقربه‌ ساعت یک بامداد را هم رد می کند اما فضای هتل بیشتر به‌ ساعتهای اول روزهای تعطیل شبیه‌ است. آزاد سراسیمه‌ از پله‌ها با سرعت به‌ طرف اتاقشان که‌ انباری هتل و در طبقه‌ی بالا قرار دارد می رود. به‌ اتاق که‌ می رسد خبر از آمدن ماشین که‌ مینی باسی آبی رنگ است و در کنار پارک نزدیک هتل پارک کرده‌ را به‌ خانم و بچه‌هایش می دهد. هرکس کوله‌ خودش را می بندد و آماده‌ حرکت می شود. محمود به‌ آزاد گفته‌ بود که‌ مدت زمان آمدن ماشین و سوارشدن و رفتن باید 5دقیقه‌ طول بکشد. به‌ همین خاطر همگی با‌ سرعت به‌ طرف پارک حرکت کردن، در میان صدای شادی مسافران هتل که‌ خستگی ماهها کار طاقت فرسا را در چند روزی مسافرت بادیدنهای جزاب ترکیه‌ بدر می کنند، از صورت آزاد و خانواده‌اش که‌ انگار به‌ طرف کشتارگاه‌ مرگ می روند چیزی دیگری دیده‌ نمی شود، دیگر آن شوق و شور سابق که‌ همه‌ برای این لحظه‌ها ثانیه‌ شماری می کردند حتی در کودک خردسالشان که‌ هنوز معنای سردی و گرمی روزگار را نمی فهمد دیده‌ نمی شود. خستگی از چهره‌ آنها بخوبی دیده‌ می شود، خسته‌ از سالها آوارگی و بیخانمانی، خسته‌ از زندگی که‌ روزها و شبها قایم موشک بازی با میت ترکیه‌ از ترس اینکه‌ آنها را به‌ ایران برنگردانند، خسته‌ از روزها و ماه‌های که‌ در کوه‌ها و جنگل ها برای زنده‌ ماندن با گرسنگی و سرما و مریضی مبارزه‌ کردند.آری همه‌ آنها خسته‌ بودند اما این تنها راهی بود که‌ آنها را به‌ هدفشان یا بهتر است بگویم آرزوهایشان می رساند.

معنای زندگی این نیست!

امروز صبح هم به‌ کافه‌ انترنت لیدر در آکسرای رفتم، شاید دوباره‌ سیروان را ببینم، سیروان تنها امید من برای یافتن محمود بود، سیروان هم مانند من مسافر بود، اما بدلیل فامیلی که‌ با محمود داشت و بدلیم نداشتن پول قاچاخچی برای محمود کار می کرد. محمد زیر زمینی را در یکی از محله‌های استانبول در نزدیکی (قوم قابی) گرفته‌ بود، و‌ بیشتر وقت ها 20 تا 30 نفر در یک اتاق 20 متری با یک حمام و توالت و آشپزخانه‌ای که‌ بوی مرگ می داد برای مدت های طولانی که‌ گاها به‌ 3 ماه‌ می رسید زندگی می کردند. سیراون مسئول آن خانه‌ بود و چون پول نداشت از پول خورد خوراک بقیه‌ استفاده‌ می کرد، لحضه‌ اول که‌ به‌ آن ساختمان رفتم وآدم های که‌ در اونجا دیدم که‌ بیشتر به‌ مرده‌های بو گرفته‌ می مانند دو بار استفراغ کردم. تازه‌ آن روز من مهمان یکی دونه‌ محمود بودم و کلی از طرف ابراهیم شفارش شده‌ بودم، چه‌ پذیرایی بود. در هوای آزاد هم مشکل تنفس داشتم، چه‌ برسد به‌ آن زیر زمین. یکی دو ساعت آنجا بودم که‌ محمود به‌ سیروان زنگ زد و از او خواست مرا به‌ هتلی در مرکز شهر ببرد.

تمام محله‌ آکسرای را زیر و رو کردم، به‌ همه‌ چای خانه‌ ها و قمارخانه‌ و بیلیاردی ها این محله‌ سر زدم تا شاید نشانی از سیروان بیابم، اما نیافتم. آن روز دوبار به‌ مخفی گاه‌ مسافران محمود سر زدم. اما نه‌ نشانی از محمود بود و نه‌ از سیروان. یک روز تمام پیاده‌ روی، خسته‌ با فشار روحی که‌ از هر روز بیشتر و از چندین طرف بر من فشار می آورد، دیگر قدرت تصمیم گیریم را از دست داده‌ بودم، شاید دلیل بخصوصش شرایطی بود که‌ به اجبار در آن قرار گرفته‌ بودم، و بدتر از همه‌ این شرایط سخت نتیجه‌ یک تصمیم گیری اشتباه از خودم بود. این اشتباه‌ بارها همراه‌ با سوالتی عریض در ذهنم رژه‌ می رفت و مرا در لحظه‌ بارها و بارها سرزنش می کرد. احساس درک و فهم واقعیات زندگی، اتفاقات روزمره‌ برایم بسیار سخت شده‌ بود، در یک جمله‌ می توان گفت به‌ پوچی رسیده‌ بودم. و این احساس هذمش برای اطرافیانم هم بسیار سخت بود، نتجه‌ عکس العمل های من در برابر سوالات و راهنمائی های آنها قابل قبول نبود، تا جائی که‌ هر بار در اثر خطائی غیر عمدی دل آن را می آزردم و آنان را می رنجاندم. احساس می کردم رفتار کنونیم همچون گذشته‌ بر گرفته‌ از تصمیمات درست و برآمده‌ از عقلی منطقی است، اما بعدها در زمانی که‌ کمی هم دیر شده‌ بود به‌ این نتیجه‌ رسیدم که‌ تمام رفتارهای 3 ماه‌ گذشته‌ام اشتباه‌ بوده‌ است. برای بیرون آمدن از چاله‌ بارها سعی کرده‌ بودم خودم را به‌ چاهی بیاندازم که‌ بیرون آمدنش غیر ممکن بود. باران در این میان تنها کسی بود که‌ دربرابر رفتارهای غیر عادی من برخوردی منطقی داشت، هرچند بارها او را نیز آزرده‌ بودم، اما او سعی می کرد مسیر درستی برای گذر از این بحران را به‌ من نشان دهد، و در این راه‌ بسیار تلاش کرد، و این تلاش نتیجه‌ داد هرچند که‌ تجربه‌ بسیار سختی برای هردوی ما بود.

یکی از خصوصیات سیروان سر کیسه‌ کردن مسافرانی بود که‌ تازه‌ به‌ استانبول می رسیدند و برای این کار شیوه‌های مختلفی داشت. از گران فروشی خوراکی که‌ بلاجبار باید سیروان از آن زیر زمین بیرون می آمد و برای مسافران می گرفت که‌ گاها به‌ سه‌ برابر قیمت به‌ آنها می فروخت تا اینکه‌ بعضی وقت ها درمقابل پول زیادی اجازه‌ بیرون رفتن به‌ آنها می داد تا برای چند ساعت از زیبائی های این شهر لذت ببرند و یا گاهی هم شبها برای رفتن به‌ کاباره‌های آکسرای و گاهی هم، همخوابی با یک روسپی.

بعد از یک ساعت استراحت در محوطه‌ بیرونی سلطان احمد با آنکه‌ دو روز بود که‌ غذائی نخورده‌ بودم به‌ طرف آکسرای پیاده‌ راه‌ افتادم، آن ساعت از روز پیاده‌ رو خیابان جای سوزن انداختن نبود، از دست فروش های کنار خیابان گرفته‌ تا مسافرانی از جاهای مختلفی برای چندیدن روز استراحت این شهر زیبا و خوش آب و هوا را انتخاب کرده‌ بودند. بوی گریل بلال دست فروش ها که‌ بساتشان را کنار خیابان پهن کرده‌ بودند بارها مرا به‌ خاطرات نوجوانی و جوانی ام برد. جمعه‌ها با دوستان همکلاسی و هم محله‌ جمع می شدیم و یکی از روستاهای اطراف شهر را برای گردش و تفریح انتخاب می کردیم. بیشتر وقت ها آمارمان به‌ 10 نفر می رسید و همه‌ با دوچرخه‌هایمان در یک مسیر زنجیر وار به‌ طرف مقصد با شوخی و بازی های آن دوران ساعت ها دوچه‌ سواری می کردیم تا به‌ کنار رودخانه‌ می رسیدم. ساعت ها آب تنی می کردیم و بعد با آواز و گریل بلال از آن روز گرم تابستانی لذت می بردیم.

ادامه‌ دارد ......